ZIELONE WROTA

Wiszące torfowisko. ul. Kołłątaja: orchidee w środku miasta.

Większość mieszkańców osiedla Bacieczki zapewne nie zdaje sobie sprawy, że za ich oknami, u zbiegu ulic Kołłątaja i Kleeberga, naprzeciw wylotu Przędzalnianej znajduje się miejsce niezwykłe z przyrodniczego punktu widzenia. Na niewielkim stoku nad doliną bezimiennego dopływu Białej powstało tu torfowisko wiszące (ryc. 48) - chyba jedyne w okolicach miasta i jedno z nielicznych w całym regionie.


Torfowisko zasilane jest wodami wysiękowymi, spływającymi po nieprzepuszczalnych warstwach podłoża i wybijającymi na zboczu pagórka. Należy do torfowisk przejściowych. Jego powierzchnię pokrywa mszyste turzycowisko, ziołorośla, a na obrzeżach zarośla wierzbowe (ryc. 34). Dość licznie występują tu objęte ścisłą ochroną prawną storczyki - stoplamek krwisty (ryc. 12) i kruszczyk błotny (ryc. 35), którym towarzyszą m.in. len przeczyszczający, turzyca łuszczkowata oraz wierzby czarniawa i śniada.

Dno doliny poniżej torfowiska zajmuje dobrze zachowany łęg przystrumykowy (ryc. 36). Górną warstwę lasu tworzy tu olsza, podszyt pod drzewostanem jest niezwykle bujny i trudny do przebycia. Krzewy i młode drzewa oplata gęsto chmiel. Wiosną w runie łęgu obficie kwitną śledziennica skrętolistna i rzeżucha gorzka.

Storczyki to rośliny o biologii niezwykłej pod wieloma względami. Ich nasiona są bardzo drobne i otoczone luźną łupinką, dzięki czemu mogą swobodnie unosić się w powietrzu i przenosić na wielkie odległości (podobnie jak zarodniki grzybów, mszaków i paprotników). Storczyki żyją w symbiozie z grzybami. Chociaż wzajemne relacje między grzybami a roślinami nie są do końca jasne, wiadomo, że młode storczyki pozbawione kontaktu z grzybnią giną. Nasiona u niektórych gatunków przerastają grzybnią już na roślinach rodzicielskich, zanim zostaną wysiane, unikając w ten sposób ryzyka braku odpowiedniego partnera w podłożu, na którym kiełkują. Ścisłe związki łączą niektóre storczyki nie tylko z grzybami, ale i z owadami zapylającymi, wabionymi kwiatami łudząco przypominającymi ... ich samice. W lasach liściastych okolic Białegostoku można spotkać storczyka bezieleniowego - gnieźnika leśnego, który pobiera niezbędne do życia substancje nie na drodze fotosyntezy, jak przystało roślinie, ale z rozkładu martwych szczątków innych roślin. Gnieźnik leśny to zatem saprofit. Wszystkie storczyki rosnące w Polsce objęte są ścisłą ochroną prawną.

Torfowisko wiszące znajduje się u samego zbiegu ul. Kleeberga i ul. Kołłątaja, ukryte za skłonem wzniesienia. Jego przetrwanie jest bardzo zagrożone przez rozrastające się osiedla mieszkaniowe.

ryc. 48
ryc. 34
ryc. 12
ryc. 35
ryc. 36

 

© Prawa autorskie: Piotr BANASZUK & Dan WOŁKOWYCKI danwolko@pb.bialystok.pl
Kopiowanie bez zgody autorów zabronione