ZIELONE WROTA

Zdegenerowany las. Uroczysko

Między ul. Ciołkowskiego, torami kolejowymi i ogródkami działkowymi przy ul. Piasta znajduje się niewielka enklawa lasu - uroczysko "Bagno". Dziś nazwa ta zupełnie nie przystaje do charakteru siedlisk, które są tu bardzo przesuszone, ale jeszcze dwadzieścia lat temu było tu oczko wodne ze zróżnicowaną roślinnością szuwarową, a na podtapianych łąkach i w zaroślach na obrzeżach lasu przy Dolistówce gnieździły się czajki, bekasy i kaczki krzyżówki. Obecnie miejsce to jest przykładem niezwykle daleko posuniętej degeneracji siedlisk leśnych i łąkowych.


Przeobrażenia lasu przez człowieka przybierają różne formy. Prawie wszystkie z nich dotknęły uroczyska Bagno. Na żyznych siedliskach lasu mieszanego posadzono tu sosnę (ryc. 23). Taka forma degeneracji lasu nazywana jest pinetyzacją. Wprowadzenie sosny pociągnęło za sobą zakwaszenie i zubożenie siedliska, a także zubożenie składu gatunkowego roślinności i monotypizację, czyli ujednolicenie drzewostanu i uproszczenie struktury lasu. W górnych warstwach lasu brak starszych drzew - pozbawiony ich drzewostan uległ juwenalizacji. Nie ma tu miejsca dla tych gatunków ptaków, owadów i grzybów, których nisze ekologiczne związane są z drzewami w starszym wieku. Tam, gdzie zwarcie koron jest słabsze, a las prześwietlony jego dno pokrywają maliny lub darń różnych gatunków traw, głuszących inne rośliny - w tych miejscach mamy do czynienia z fruticetyzacją lub cespityzacją. Zamiast rodzimych roślin obficie rozwijają się gatunki obcego pochodzenia - dąb czerwony, klon jesionolistny, robinia, niecierpek drobnokwiatowy (ryc. 76). Proces taki określa się jako neofityzację. Gatunki właściwe dla tutejszych siedlisk lasowych wypierane są nie tylko przez wymienione wyżej neofity, ale i przez gatunki rodzime pochodzące z innych siedlisk, np. przez rośliny łąkowe i borowe - takie zjawisko nosi z kolei nazwę apofityzacji.

Uroczysko Bagno jest łatwo dostępne i od ul. Ciołkowskiego (przystanek linii 24 przed torami kolejowymi) i od ul. Piasta (przystanek linii 12).

Szczególnie warto w uroczysku Bagno:

  • poznać różne formy degeneracji lasu powodowanej przez człowieka

ryc. 23
ryc. 76

© Prawa autorskie: Piotr BANASZUK & Dan WOŁKOWYCKI danwolko@pb.bialystok.pl
Kopiowanie bez zgody autorów zabronione