ZIELONE WROTA

Suwałki

Suwałki, zajmują powierzchnię 65,5 km kw., z czego ¾ to tereny zielone. To drugie, co do wielkości miasto województwa podlaskiego, liczy 69,1 tys. mieszkańców. Położone jest na północnych krańcach województwa podlaskiego. Przepływa przez nie Czarna Hańcza. Ta część kraju nazwana jest Suwalszczyzną a jako kraina geograficzna- Pojezierzem Suwalskim.


Walory przyrodnicze:
Ziemia suwalska jest częścią krainy zwanej Suwalszczyzną. Zajmuje północno-wschodnie rubieże Polski. Nazwa jest zapożyczeniem od Suwałk - największego miasta i naturalnego centrum regionu.
Interesująca to kraina - ma dość walorów, aby przyciągnąć ku sobie bogactwem historycznej przeszłości, niepowtarzalnym pięknem krajobrazu, gościnnością mieszkańców... A bo też natura bogato obdarzyła ten skrawek kraju; dała mu bowiem wyniosłe wzgórza, wysoczyzny, jeziora i kręte rzeki, wtopione w pełen uroku pejzaż pól, łąk i lasów. Pośród sielskiego krajobrazu rozrzucone są charakterystyczne dla suwalszczyzny pojedyncze zagrody, przysiółki, wioski i dawne miasteczka, wraz z najcenniejszym zabytkiem architektonicznym, a mianowicie pokamedulskim zespołem klasztornym.
Suwałki  to miasto położone nad Czarną Hańczą, na terenie Krainy Jezior, na obszarze Zielonych Płuc Polski.
Miasto leży w bliskim sąsiedztwie Wigierskiego Parku Narodowego oraz Suwalskiego Parku Krajobrazowego. Okolice to niepowtarzalne i unikalne krajobrazy – lasy, jeziora, rzeki. Przez Suwałki, meandrując, przepływa Czarna Hańcza – największa rzeka Suwalszczyzny. Stanowi ona jeden z najpopularniejszych i najpiękniejszych szlaków kajakowych regionu.
• Suwalski Park Krajobrazowy z najgłębszym w Polsce jeziorem Hańcza (108,5 m), wyjątkowo urokliwymi jeziorami Jaczno i Jeglówek; licznymi wzniesieniami (do blisko 300 m n.p.m.) – popularną, królującą nad parkiem Górą Cisową, najwyższą Rowelską (298 m) czy tajemniczą Krzemieniuchą; wsią Smolniki, gdzie często wypoczywał latem Andrzej Wajda, a potem nakręcił kilka scen do Pana Tadeusza; resztkami ruin dawnego dworu w Starej Hańczy; molenną w Wodziłkach; izbą regionalną w Przełomce; wreszcie słynnymi „wiszącymi dolinami”, ozem turtulskim i głazowiskami „Bachanowo” i „Rutka”;
• Wigierski Park Narodowy o pow. 15 085,5 ha, utworzony w 1989 roku dla zachowania bardzo cennego przyrodniczo i krajobrazowo terenu, z jednym z największych (dziesiąte) i najpiękniejszych w kraju jeziorem Wigry, głównym obiektem ochrony ze względu na bogactwo gatunków (w tym rzadkich) flory i fauny, włączonym ponadto do międzynarodowego projektu „Aqua”; z górującym nad nim pokamedulskim zespołem klasztornym (wypoczywał tu w 1999 r. Jan Paweł II), który – przede wszystkim barokowy kościół z rokokowym wnętrzem i kryptą podziemną oraz eremy i wieżę zegarową – trzeba koniecznie zwiedzić, a w sezonie letnim odbyć rejs statkiem po jeziorze;
• Dowspuda z resztkami pałacu neogotyckiego Ludwika Michała Paca, reformatora gospodarczego z pierwszej połowy XIX wieku, wielkiego patrioty i miłośnika sztuki (pamiątki po nim – także w sąsiednich Raczkach);
• Puszcza Augustowska z licznymi jeziorami, rzekami i strumieniami; rezerwatami przyrody i pamiątkami historycznymi, zwłaszcza po powstańcach styczniowych i partyzantach z ostatniej wojny; świeżym powietrzem i bogactwem runa leśnego (grzyby, jagody, żurawiny); i frajdą dla turystów – Wigierską Kolejką Wąskotorową w Płocicznie;
• Czarna Hańcza i Rospuda, herbowe rzeki Suwalszczyzny, popularne, atrakcyjne szlaki wodne, chętnie wykorzystywane przez turystów kajakarzy z kraju i zagranicy;
• słynne mosty kolejowe w Stańczykach i Puszcza Romincka (od niedawna park krajobrazowy) z ciekawymi rezerwatami przyrody.


Walory kulturowe:

Zachowany do dziś, układ przestrzenny historycznego śródmieścia Suwałk, został ukształtowany w pierwszej połowie XIX wieku i jest wynikiem prac regulacyjnych, które podjęto wkrótce po awansie miasta do rangi siedziby województwa augustowskiego. Z tego też okresu pochodzą najcenniejsze zabytki miejskiej architektury. Neoklasycystyczna zabudowa głównej arterii komunikacyjnej miasta - ulicy Kościuszki oraz przylegające do niej otoczenie Parku im. Konstytucji 3 Maja. Wśród nich znajdują się obiekty architektury monumentalnej: świątynie, gmachy urzędów i obiektów użyteczności publicznej, których projektantami byli tak znani i cenieni architekci jak Piotr Aigner, Antonio Corazzi, Henryk Marconi, czy budowniczy gubernialny Karol Majerski, ale również wiele ciekawych, przeważnie dwukondygnacyjnych kamienic mieszczańskich. Tutaj też, skupiają się budynki o najbogatszej historii, związane z ważnymi w historii miasta postaciami i wydarzeniami.
Na uwagę zasługują otaczające miasto, ogromne kompleksy koszarowe, których budowę rozpoczęto u schyłku XIX stulecia. Wśród suwalskich zabytków odnaleźć można również ślady dawnej wielokulturowości Suwałk. Molennę staroobrzędowców przy ulicy Sejneńskiej, kościół ewangelicki przy ulicy Kościuszki, drewnianą cerkiew na cmentarzu prawosławnym oraz nekropolie: rzymskokatolicką, wspomnianą już prawosławną, ewangelicką, żydowską oraz mahometańską. Niestety, do dnia dzisiejszego, nie dotrwał jeden z najciekawszych architektonicznie i kulturowo obiektów miasta, rozebrana w latach sześćdziesiątych - murowana synagoga, którą wzniesiono w 1821 roku.
Ulica Tadeusza Kościuszki, która stanowi główną oś miasta, powstała jeszcze w okresie lokacji kamedulskiej. Początkowo nosiła nazwę Młyńskiej (od młyna znajdującego się w pobliżu mostu na Czarnej Hańczy), a jej odcinek północny, Załomka Koźlego. W latach dwudziestych XIX wieku, po wytyczeniu tzw. szosy warszawsko-petersburskiej zmieniono jej nazwę na Prospekt Petersburski, a w części znajdującej się na północ od Starego Rynku, Kowieńskie Przedmieście. Z czasem miano Petersburskiej rozciągnięto na całą długość ulicy. Jednocześnie wśród społeczności polskiej funkcjonowały też nazwy: Szosowa i Główna. Dopiero w 1919 roku została przemianowana na ulicę Tadeusza Kościuszki.
Kościół ewangelicki pod wezwaniem św. Trójcy zbudowany został w latach 1839-1841 według projektu Wacława Ritschela i Karola Majerskiego. Obok klasycystycznej fasady, interesujące jest - choć skromne - wyposażenie wnętrza świątyni. Od 1913 roku pastorem parafii suwalskiej był Oskar Loppe (1883-1957), działacz niepodległościowy, a w 1919 roku członek Zarządu Tymczasowej Rady Obywatelskiej Okręgu Suwalskiego. W 1941 roku pastor Loppe, został aresztowany przez Niemców i był więziony w Bydgoszczy.
Kamienica przy ulicy T. Kościuszki 16. Ten pochodzący z lat pięćdziesiątych XIX wieku budynek, przez pewien czas należał do regenta kancelarii ziemiańskiej Teofila Wierusza-Kowalskiego. Tu dzieciństwo i wczesną młodość spędził Alfred Wierusz-Kowalski, wybitny artysta malarz, uczeń m.in. Józefa Brandta i jeden z twórców tzw. polskiej ?szkoły monachijskiej?. W jego twórczości dominował pejzaż i sceny rodzajowe, ukazujące polowania, przejażdżki konne oraz najbardziej charakterystyczne dla tego artysty, pełne dramatyzmu i ekspresji napady wilków, oparte na wspomnieniach z lat dzieciństwa i pobytu na Suwalszczyźnie.
Budynek Muzeum im. Marii Konopnickiej, ulica T. Kościuszki 31. Budynek powstał około 1827 roku i był własnością rejenta Jana Zapiórkiewicza. W 1841 roku pięć pokoi na piętrze domu, a później również parter, wynajęła od Zapiórkiewicza, Józef i Scholastyka Wasiłowscy, którzy do Suwałk przybyli wraz z pierworodną córką Wandą. Wasiłowski, z wykształcenia prawnik, objął wówczas funkcję obrońcy prokuratorii guberni augustowskiej i patrona trybunału. Rok później 23 maja 1842 roku, na świat przyszła druga córka Wasiłowskich, Maria Stanisława późniejsza wielka poetka i pisarka. W roku 1849 Wasiłowscy opuścili Suwałki przenosząc się do Kalisza. Wcześniej urodziło im się jeszcze czworo dzieci, z których jedno ? Zofia zmarło wkrótce po porodzie i zostało pochowane na suwalskim cmentarzu. Maria Konopnicka nigdy nie odwiedziła rodzinnych Suwałk, jednak do miasta lat dziecięcych powróciła w opowiadaniach "Z cmentarzy" i "Anusia".
Od 1973 roku w budynku tym mieści się Muzeum poświęcone pamięci wybitnej poetki.
Budynek II Liceum Ogólnokształcącego, ulica T. Kościuszki 36. Od lat trzydziestych XIX wieku budynek ten związany jest z dziejami suwalskiej oświaty. W roku 1836 umieszczono tu przeniesioną ze Szczuczyna, niepełną szkołę średnią tzw. szkołę obwodową, a od 1839, gimnazjum, które wcześniej mieściło się w Sejnach. W wynajętych pomieszczeniach (właścicielem budynku był Judel Braun), gimnazjum funkcjonowało, aż do roku 1845, wówczas bowiem, do użytku oddano nowobudowany, właściwy gmach szkoły. Do funkcji oświatowych kamienica wróciła jeszcze w roku 1906, kiedy lokum znalazła w nim polska siedmioklasowa Szkoła Handlowa. Podobne funkcje budynek pełni do dziś.
Budynek dawnej poczty, ulica T. Kościuszki 45. Wraz z uruchomieniem szosy warszawsko-petersburskiej Suwałki stały się ważnym punktem pocztowym i etapowym. Dlatego też w roku 1829 zbudowano tu piętrowy i obszerny budynek poczty. Podobnie jak sąsiadująca z nim kamienica oznaczona numerem 47, budynek utrzymany jest w tak zwanym porządku jońskim i w porównaniu do innych obiektów znajdujących się w tej części miasta, stanowi jej niewątpliwą ozdobę.
Ratusz i odwach. W roku 1834 w narożniku rynku i Prospektu Petersburskiego, w miejscu, w którym stała drewniana karczma "Rogówka", wzniesiono parterowy, murowany budynek odwachu, którego projektantem był prawdopodobnie Antonio Corazzi. Natomiast w latach 1842-1844, po długotrwałych debatach dotyczących lokalizacji, powstał przylegający do odwachu, budynek miejskiego ratusza. Najprawdopodobniej autorem tego projektu był inny wybitny architekt, Karol Majerski. Architektura ratusza wyraźnie nawiązywała do sąsiedniego odwachu. Pierwotnie był on również parterowy. W latach 1855-1858 oba budynki przebudowano, dodając im piętro, a ratusz zwieńczyła wieża obserwacyjna z zegarem. Autorem projektu przebudowy był również Karol Majerski. Oba budynki, stanowiące w zasadzie jedną całość, są niewątpliwie jednymi z najciekawszych obiektów architektonicznych Suwałk.
Dom pod kolumnami, ul. T. Kościuszki 62. Od roku 1837 w budynku tym mieściła się drukarnia i księgarnia Leona Hollenderskiego, który pięć lat później został aresztowany za przechowywanie niedozwolonych przez cenzurę dzieł. W oficynie tej kamienicy znajdowała się również sala widowiskowa, w której w połowie ubiegłego stulecia występowały teatry objazdowe.
Gmach Komisji Wojewódzkiej, ul. T. Kościuszki 74.Ten położony u zbiegu ulicy T. Kościuszki i Chłodnej budynek, powstał prawdopodobnie jeszcze w okresie rządów pruskich. Po rozbudowie i przeniesieniu w 1817 roku do Suwałk stolicy województwa augustowskiego, stał się siedzibą Komisji Wojewódzkiej i Trybunału. W okresie późniejszym był siedzibą rządu gubernialnego, a w dwudziestoleciu międzywojennym mieściły się tu Komisariat Policji Państwowej i Urząd Skarbowy, a w jego północnym skrzydle Szkoła Rzemieślniczo-Przemysłowa.
Apteka przy ul. Kościuszki 78. Od roku 1847 właścicielem tej kamienicy został farmaceuta Mikołaj Zawadzki, który uruchomił tu aptekę. Po jego śmierci aptekę prowadził jego syn, Jan Zawadzki, a później Sylwester Bieńkowski, Bolesław i Romuald Szwejkowscy. Zachowany do dziś wystrój wnętrza apteki powstał w pierwszym dziesięcioleciu XX wieku. W okresie międzywojennym w budynku tym mieściła się również znana czytelnia i księgarnia Stefanii i Jadwigi Zielonkówien.
Archiwum Państwowe, ul. Kościuszki 69. Ten jeden z bardziej reprezentacyjnych budynków w mieście powstał w końcu XIX stulecia na potrzeby sądu. Obecnie zajmuje go Archiwum Państwowe w Suwałkach, posiadające w swoich zbiorach wiele cennych dokumentów dotyczących dziejów Suwalszczyzny.
Dom gubernatora, ul. Kościuszki 71. Budynek pochodzi z połowy XIX stulecia, a jego projektantem był budowniczy gubernialny Karol Majerski. Część znajdujących się w nim pomieszczeń zajmowali kolejni gubernatorzy, pozostałe przeznaczono dla zatrzymujących się w Suwałkach dostojników. W okresie międzywojennym budynek służył jako siedziba Starostwa i Wydziału Powiatowego oraz Powiatowej Komendy Policji.
Resursa Obywatelska, ul. T. Kościuszki 81. Eklektyczny budynek został wzniesiony ze składek społecznych w latach 1912-1913 jako lokal dla Towarzystwa Pożyczkowo-Oszczędnościowego. Jednocześnie był siedzibą dla wielu działających w Suwałkach stowarzyszeń i instytucji społecznych. 13 września 1919 roku w budynku tym gościł Naczelnik Państwa Józef Piłsudski, podejmowany uroczystym obiadem przez Radę Miasta Suwałk. W okresie międzywojennym mieściły się tutaj między innymi Bank Udziałowy, redakcje lokalnych czasopism, drukarnia oraz renomowana restauracja, a Resursa stanowiła swego rodzaju centrum życia kulturalnego i towarzyskiego Suwałk. Tutaj też odbywały się liczne przedstawienia teatralne, rauty i bale. Obecnie budynek jest siedzibą Muzeum Okręgowego w Suwałkach. Architektura budynku jest mieszaniną różnych stylów, jednak ciekawa kompozycja powoduje, że Resursa uważana jest za jeden z najbardziej reprezentacyjnych obiektów w mieście.
Kamienice przy ul. T. Kościuszki 87, 89, 91. Budynki te powstały w końcu lat trzydziestych XIX wieku i były własnością Antoniego Sudnika, dzierżawcy dóbr Jasionowo, Sidorówka i Kaletnik. W wyniku kłopotów finansowych właściciela kamienice przeszły na własność rządu i przeznaczone zostały na wojskowy szpital. Szczególnie wyróżnia się dwupiętrowa kamienica oznaczona numerem 89 z interesującą klasycystyczną fasadą, którą zdobi szeroki sześciokolumnowy portyk, zwieńczony tympanonem.
Stary szpital. Jako pierwszy, w latach 1840-1842, wzniesiono budynek leżący równolegle do ulicy Kościuszki i umieszczono w nim szpital dla chrześcijan pod wezwaniem świętego Piotra i Pawła. Drugi budynek szpitalny dobudowano w latach 1855-1860, wówczas też stary budynek przekazano w użytkowanie gminie żydowskiej. Szpital żydowski funkcjonował w tym miejscu do 1939 roku. Projektantem tych klasycystycznych budowli był Karol Majerski.
Gimnazjum męskie Budowę budynku przeznaczonego na potrzeby przeniesionego z Sejn gimnazjum, prowadzono w latach 1843-1845, według projektu wybitnego architekta Antonio Corazziego (Corazzi był m.in. autorem projektu Teatru Wielkiego w Warszawie). W okresie międzywojennym szkoła nosiła imię Karola Brzostowskiego, a po wojnie przyjęła imię Marii Konopnickiej. W ponad stupięćdziesięcioletniej historii szkoły przez jej mury przewinęło się wiele wybitnych postaci, by wspomnieć tylko: Mieczysława Geniusza ? jednego z budowniczych Kanału Sueskiego, Jerzego Lalewicza ? doskonałego pianistę, Alfreda Wierusza-Kowalskiego ? artystę malarza, Adama Koca ? jednego z najbliższych współpracowników Józefa Piłsudskiego i wielu innych.
Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca JezusowegoPierwotnie była to cerkiew prawosławna, którą zbudowano w latach 1838-1840, według projektu Henryka Marconiego, jednak w wyniku kolejnych przebudów świątynia, niemal całkowicie zatracił pierwotną bryłę. Cerkiew, wzniesiona była na planie równoramiennego krzyża, a jej fronton zdobiły cztery kolumny wspierające portyk. Jej zły stan techniczny powodował jednak konieczność remontu, który przeprowadzono w latach 1880 ? 1882. Zmieniono wówczas wygląd pięciu wież i w miejsce kolumn dobudowano obszerny przedsionek. Już kilkanaście lat później w połowie lat dziewięćdziesiątych XIX wieku dokonano jednak kolejnej przebudowy. Po raz kolejny przedłużono świątynię w kierunku południowym, dobudowując drugi przedsionek, a nad nim dwukondygnacyjną wieżę z dzwonnicą. Zwiększono też liczbę okien i kształt kopuł, które stały się odtąd bardziej strzeliste. Kolejne zmiany nastąpiły po przekazaniu cerkwi kościołowi katolickiemu, a ostateczny kształt nadano świątyni w roku 1923.
Gimnazjum żeńskie, ul. Ks. Kazimierza Hamerszmita 11. W roku 1866 w budynku tym rozpoczęło działalność rządowe gimnazjum żeńskie, a w okresie międzywojennym Gimnazjum Żeńskie im. Marii Konopnickiej. Obecnie budynek ten zajmuje Szkoła Podstawowa nr 9 im. Włodzimierza Puchalskiego.
Kościół świętego Aleksandra Położenie kamienia węgielnego pod budowę świątyni miało miejsce w lipcu 1820 roku. Projektantem budowli był jeden z najwybitniejszych architektów przełomu XVIII i XIX stulecia, Piotr Aigner, budowniczy m.in. pałacu Namiestnikowskiego w Warszawie. W związku z zamiarem przeniesienia do Suwałk siedziby biskupiej, kościół projektowano jako katedralny, a środki na jego budowę w dużej części miały pochodzić z kasy rządowej. Budowę zakończono w roku 1825. Dzisiejszy widok kościoła odbiega jednak znacznie od jego pierwotnego kształtu. Już w latach 1842-45, dokonano bowiem jego częściowej przebudowy (głównie wnętrz). Autorem jej koncepcji był Henryk Marconi. Kilka lat później w roku 1856 zmieniono charakter fasady świątyni. Znacznie podwyższono jej dawne, niewielkie, dzwonniczki, które stały się okazałymi wieżami, a attykę między wieżami zwieńczył trójkątny fronton. W latach osiemdziesiątych XIX wieku dokonano kolejnych zmian w wyglądzie świątyni, dodając po jej obu bokach kaplice. Kościół ucierpiał znacznie w czasie II wojny światowej, kiedy Niemcy wysadzili w powietrze wieże. Odbudowano je dopiero w latach sześćdziesiątych. Uwagę przyciągają dwie figury znajdujące się po obu stronach głównych schodów, które przedstawiają świętego Romualda i Benedykta, a pochodzą z klasztoru w Wigrach. Naprzeciwko kościoła, po drugiej stronie placu, znajduje się natomiast, figura św. Jadwigi błogosławiącej, pochodząca z 1862 roku.
Kościół świętego Piotra i Pawła. Świątynia ta powstała wraz z otaczającym ją kompleksem koszar, około roku 1900 jako cerkiew garnizonowa. Jej niewątpliwą ozdobą była potężna wieża zwieńczona cebulastą kopułą oraz podobne choć mniejsze wieżyczki nad prezbiterium. Po odzyskaniu niepodległości przejął ją kościół katolicki, a w 1923 roku duszpasterstwo wojskowe. Wówczas też pozbawiono ją cech świadczących o jej poprzednim przeznaczeniu. Zdjęto kopuły i część wieżyczek. Kościół znacznie ucierpiał w czasie wojny, kiedy wycofujący się z miasta Niemcy wysadzili w powietrze główną wieżę. Ostatnio zastąpiły ją dwie nowe, wybudowane w narożnikach czoła świątyni.
Zespół koszarowy przy ulicy Wojska Polskiego. Budowę tzw. koszar strzeleckich prowadzono w latach dziewięćdziesiątych XIX wieku. Przed pierwszą wojną światową na ich terenie stacjonowały: 17, 18, 19, 20 Pułki Strzeleckie i 5 Strzelecki Dywizjon Artylerii wchodzące w skład 5 Brygady Strzeleckiej. Znajdował się tutaj także garnizonowy lazaret. W okresie międzywojennym koszary te obsadziły natomiast: 41 Suwalski Pułk Piechoty Marszałka Józefa Piłsudskiego, 1 dywizjon 29 Pułk Artylerii Polowej oraz 4 Dywizjon Artylerii Konnej.
Zespół koszarowy przy ulicy Pułaskiego. Położenie kamienia węgielnego pod budowę tych koszar świętowano18 lipca 1897 roku. Niewiele później zakwaterował w nich 4 Lejb-Dragoński Pskowski Pułk Imperatorowej Marii Fiodorowny (około 1910 roku zmieniono numerację i pułk otrzymał numer 2). Po odzyskaniu niepodległości w koszarach dragońskich zakwaterował 2 Pułk Ułanów Grochowskich im. gen. Józefa Dwernickiego.   
Zespół koszarowy przy ulicy Sejneńskiej. Początkowo stacjonował tu 2 Lejb-Huzarski Pawłogradzki Pułk Imperatora Aleksandra III,  natomiast w okresie międzywojennym 3 Pułk Szwoleżerów Mazowieckich im. płk Jana Kozietulskiego.
Zespół koszarowy przy ulicy 23 Października. Prawdopodobnie jest to najstarszy suwalski zespół koszar. Początkowo stacjonowały w nich prawdopodobnie pododdziały Bierżałowskiej Brygady Straży Pogranicza. W okresie międzywojennym zajmowały je również formacje graniczne, Baon Celny nr 10, a od 1928 roku 29 batalion KOP "Suwałki".
Dworzec kolejowy Został oddany do użytku w roku 1899. Jego charakterystyczna sylwetka jest typowa dla obiektów kolejowych na terenie byłej kongresówki.
Zespół cmentarzy: rzymsko-katolickiego, ewangelickiego, prawosławnego, żydowskiego i mahometańskiego, ul. Bakałarzewska. Początkowo cmentarz grzebalny znajdował się w miejscu obecnego Parku im. Konstytucji 3 Maja, w pobliżu drewnianego kościółka pochodzącego z okresu lokacji kamedulskiej. Około roku 1820 w związku z pracami regulacyjnymi, stary cmentarz zlikwidowano, przenosząc go poza Czarną Hańczę. Wkrótce później powstały również cmentarze pozostałych wyznań.
Na cmentarzu katolickim zwraca uwagę zbudowana według projektu Karola Majerskiego, w 1854 roku, murowana kaplica pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego. W starej części cmentarza odnaleźć można wiele interesujących grobowców i figur nagrobnych. Tutaj też miejsce spoczynku znalazło wielu znanych suwalczan, by wymienić tylko: Aleksandra Osipowicza, Wawrzyńca Gałaja, Teofila Noniewicza, Stanisława Staniszewskiego. Na cmentarzu prawosławnym, uwagę przyciąga natomiast pochodząca z początku XX wieku, niewielka, drewniana cerkiewka. Niestety wiele pomników i nagrobków na tej nekropoli zostało nieodwracalnie zniszczonych. W czasie drugiej wojny światowej zdewastowany został również cmentarz żydowski, jednak w okresie powojennym został on uporządkowany, a fragmenty zachowanych płyt nagrobnych wkomponowano w rodzaj mauzoleum ? tzw. "ściany płaczu". Za cmentarzem żydowskim znajduje się również niewielkich rozmiarów cmentarz mahometański, gdzie znajduje się kilka grobów, mieszkających przed laty w Suwałkach, Tatarów polskich.

 

Historia:
Powstanie i rozwój Suwałk - najpierw jako wsi, a z czasem miasta - nierozerwalnie wiąże się z działalnością osadniczą i kolonizacyjną zakonu kamedułów, którzy w roku 1667, z nadania króla Jana Kazimierza, stali się właścicielami rozległych dóbr obejmujących znaczny obszar dzisiejszej Suwalszczyzny.
Zanim to nastąpiło, ziemie te znajdowały się we władaniu Jaćwingów o czym do dziś świadczą rozrzucone wokół Suwałk liczne stanowiska archeologiczne i pozostałości osad obronnych. W końcu XIII wieku nastąpił jednak ostateczny upadek Jaćwieży, która nie potrafiła przeciwstawić się napierającym z zachodu Krzyżakom, a pojaćwieskie ziemie stały się areną walk i przedmiotem długotrwałego sporu o prawa do ich sukcesji. Na ponad dwa stulecia ich rzeczywistym panem stała się wówczas niedostępna Puszcza, która najdłużej stawiała opór nowym przybyszom, właśnie na terenach przyznanych w 1667 roku zakonnikom.
Niebawem kamedulskim centrum stały się pobliskie Wigry, gdzie w miejscu królewskiego dworu myśliwskiego, został wzniesiony imponujący klasztor i kościół.
Nowi właściciele natychmiast rozpoczęli też systematyczną eksploatację puszczańskich bogactw. Karczowali las, zakładali rudy i smolarnie, sprowadzali osadników i zakładali nowe wsie.
Więcej informacji na stronie: http://www.um.suwalki.pl

 

Sławni ludzie:

W gronie najwybitniejszych suwalczan wymienić należy: Marię z Wasiłowskich Konopnicką (1842 - 1910) - poetkę, autorkę Roty, Aleksandrę ze Szczerbińskich Piłsudską (1882 - 1915) - żonę twórcy niepodległej Polski Józefa Piłsudskiego, Alfreda Wierusza-Kowalskiego (1849 - 1915) - znakomitego malarza, Emila Młynarskiego (1870 - 1935) - dyrygenta i kompozytora, dyrektora Filharmonii Narodowej, Kazimierza Kulwiecia (1871 - 1941) - krajoznawcę i twórcę Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, Czesława Miłosza - poetę laureata Literackiej Nagrody Nobla oraz Edwarda Szczepanika - ekonomistę i ostatniego premiera Rządu Rzeczypospolitej na Uchodźdztwie. W Suwałkach urodził się również Andrzej Wajda - wybitny reżyser, uhonorowany przez Amerykańską Akademię Filmową statuetką Oskara. Historię miasta tworzyli jednak, a może nawet przede wszystkim, ci, których sława nigdy nie sięgnęła tak daleko, a którzy mimo to zasługują na pamięć suwalczan. Wśród nich wymienić trzeba: budowniczego gubernialnego Karola Majerskiego (1800 - 1870), lekarza i społecznika Teofila Noniewicza (1851 - 1928), działacza PPS i wieloletniego prezydenta miasta Wawrzyńca Gałaja (1879 - 1934), twórcę suwalskiej POW i posła na Sejm Ustawodawczy Aleksandra Putrę (1888 - 1962), adwokata i działacza niepodległościowego Walerego Romana (1877 - 1952), adwokata i społecznika Stanisława Staniszewskiego (1864 - 1925), czy księdza Kazimierza Hamerszmita (1916 - 1996). Z Suwałkami - przez lata miastem garnizonowym - związało się również wielu wojskowych by wymienić tylko: twórcę i pierwszego dowódcę 41 Suwalskiego Pułku Piechoty, gen. Mieczysława Mackiewicza (1880 - 1954), dowódcę Suwalskiej Brygady Kawalerii gen. Zygmunta Podhorskiego (1891 - 1960), twórcę Korpusu Ochrony Pogranicza, zamordowanego w Katyniu gen. Henryka Minkiewicza (1880 - 1940), czy jednego z najbliższych współpracowników Józefa Piłsudskiego, majora Adama Koca (1891 - 1969).

 

Atrakcje gminy:


Suwałki
 Agencja „Bergen” - wspinaczki, paintball, ul. Putry 3/24, tel. 0 502 324 100, e-mail: bergen@tur.suwalszczyzna.net
 Powiat suwalski
1. Józefowo 32 k. Raczek, Agencja Turystyki Niekonwencjonalnej D. Anuszkiewicz, tel. (+87) 568 34 77, 0 508 131 043:
2. Wigry nad jez. Wigry „Armator”, PPH-U B. Bieńkowski, siedziba: Suwałki, ul. T. Lutostańskiego 18,  tel. (+87) 565 82 26/27, 0 602 633 092 - rejsy statkiem „Tryton” po jez. Wigry
3. Płociczno, Wigierska Kolej Wąskotorowa Ośrodek „Hossa Wigry”, tel. (087) 563 92 63, (0) 603 165 390, trasa: Płociczno - Krusznik i z powrotem.

 

Infrastruktura turystyczna:


Hotele:


Suwałki
„Dom Nauczyciela” ul. T. Kościuszki 120, tel. 566 69 00, 566 69 08, tel./fax 566 62 70, www.domnauczyciela.suwalki.pl, recepcja@domnauczyciela.suwalki.pl
„Hańcza” ul. Wojska Polskiego 2, tel./fax 566 66 33, 566 66 44, 566 62 23, www.hotelhancza.com
 
Powiat suwalski
Stary Folwark 106, „Holiday”, tel.(087) 563 71 20, tel./fax (+87) 563 71 10, kom.0 605 665 525, www.hotel-holiday.pl, e-mail: restauracja@hotel-holiday.pl
Motele           
Suwałki
„Babilon” ul. Wojska Polskiego 39, tel. 0 600 633 969
Powiat suwalski
1. Jasionowo 36  gm. Szypliszki, „Tir-Port”, tel. (+87) 565 57 14
2. Szypliszki, „Malibu", ul. T. Kościuszki 1, tel. (+87) 568 10 82


 Inne obiekty hotelarskie:

  
Suwałki
Hotel Pracowniczy Szpitala ul. M. Reja 69b, tel. 567 72 32
„Wigry” ul. Zarzecze 26 w remoncie - ukończenie przewidywane na koniec czerwca 2005 r.
Zajazd „Cowboy” ul. Wojska Polskiego 77, tel. 565 12 30, tel./fax 565 39 60
Zajazd „Private” ul. Polna 9, tel. 566 53 62, 563 23 35, fax 563 23 36, kom. 0 502 644 599, www.private.firmy.suwalki.pl, e-mail: leszczyński@firmy.suwalki.pl
Powiat suwalski
Wigry, Dom Pracy Twórczej, tel. (+87) 563 70 00, fax 563 70 18, e-mail: rezerwacja@wigry.org


Agroturystyka:      

       
Powiat suwalski
1.          Bachanowo 14, T. Kwaterska, tel. (+87) 568 31 86
2.          Bachanowo 15, J. Wnukowska, tel.(+87) 568 35 42, 0 501 385 283
3.          Bachanowo 8, Thomas Notter, gm. Jeleniewo, tel. (+87) 568 35 35,
    e-mail: thomasnotter@msn.com
4.          Bakałarzewo - A Jankowska-Bełbot, ul. Jeziorna 18, tel. 0 505 142 240
    http://uroczysko-sumowo.w.interia.pl
5.          Bakałarzewo, R.Kozicz, ul. Filipowska, tel. (+87) 569 34 71
6.          Becejły 21, J.Bengtsson, tel. 0 607 516 863
7.          Becejły, B. Kozłowska, tel. 0 606 894 820
8.          Bolesty Stare 2, A. Wasilewski, tel. (+87) 665 27 77, 0 604 354 370,  0 601  231 820
9.          Błaskowizna 3a, E. Michalak, tel. 0 607 703 673, www.bazahancza.pl, e-mail: mmichalak@aster.pl
10.       Błaskowizna 4, T. i I. Andruczyk, tel. (+87) 568 34 45, 0 602 661 418
11.       Błaskowizna 31, H. i E.Butkiewicz, tel. (+87) 568 34 47
12.       Błaskowizna 8, J. Ciszewska, tel. (+87) 568 34 61, 567 51 93
13.       Błaskowizna 37, T. Słowikowski (+87) 568 34 58, 566 64 99, 0 501 627 911
14.       Błaskowizna 24, Z. Słowikowski, tel. (+87) 568 34 48
15.       Burdyniszki 5, Z. Szostak, tel. (+87) 563 71 16, 567 97 65
16.       Burdyniszki 19, M. Świacka, tel. (+87) 563 71 18, 567 70 03
17.       Burniszki 14, B. Małysko-Skibowska, tel. (+87) 568 82 11, 0 506 618 009
18.       Burniszki 7, W. i B.Rudziewicz, tel. (+87) 568 82 13
19.       Burniszki 1, F. Stasiński, tel. (+87) 568 81 38
20.       Cimochowizna 1, K. i F. Stankiewicz, tel. (+87) 563 70 83, 0 600 335 486
21.       Czajewszczyzna 8, B.Glazer, tel. (+87) 569 17 60, 0 608 473 488
22.       Czarnakowizna 23A, J. Walicki, tel. (+87) 563 60 02, 0 606 494 796
23.       Czarnakowizna, E. i K. Wysoccy, tel. (+87) 567 35 81, 0 502 099 967
24.       Folusz, H. Racis, tel. (+87) 568 70 38
25.       Filipów, B. Orchowska, ul. Wólczańska 28, tel. (+87) 569 30 18,  0 606 984 123
26.       Garbas II nr 2, kwatera sezonowa, tel. (+87) 569 31 24
27.      Gawarzec, pokoje gościnne w leśniczówce na terenie Wigierskiego Parku Narodowego, kontakt: WPN,     tel. (+87) 566 63 22 www.wigry.win.pl. wigry_pn@su.onet.pl
28.       Gawrychruda 19, B. Drażba, tel. (+87) 563 92 03
29.      Gawrychruda 18, E. i S. Ochtera, tel. (+87) 563 93 21, 567 40 52, 0 604  470 167, 0 608 020 885,     www.nadstawem.az.pl,
         e-mail: nadstawem@poczta.onet.pl
30.   Gawrychruda, H. i r. Wojnowscy, tel. (+87) 567 87 00, 563 91 07, 0 604 682 841, www.agrowigry.spanie.pl
31.       Gawrychruda 84, H. i J. Waliccy, tel. (+87) 563 92 52, 0 605 789 101
32.       Grauże Nowe, M. Śliwiński, tel. (+87) 564 71 61
33.       Gulbieniszki, H. i M. Banaszewscy, tel. (+87) 568 33 69
34.       Huta 1A k. Krzywego, G. i J. Kępa, tel. 0 504 460 771
35.       Jabłońskie, D. i C. Cieślukowscy, tel. (+87) 566 70 24, 0 602 448 140,
        e-mail: czarekcc.@poczta.onet.pl
36.       Jasionowo 14,  J. i Cz. Racis, tel. (+87) 568 70 85
37.       Jaśki 41, H. i A. Rusieccy, tel. (+87) 567 77 92, 0 604 619 172
38.       Jeleniewo Kolonie 9,  D. i L. Bagińscy, tel. (+87) 568 32 83
39.       Jeleniewo, A. Boksz, ul. Sportowa 3, tel. (+87) 568 30 31,
    0 501  55 96 56
40.       Jemieliste 7, M. Rydzewski, tel. (+87) 569 66 20
41.       Jodoziory 4, P. Kopciał, tel. 0 601 982 947
42.       Józefowo 32, D. Anuszkiewicz, tel. (+87) 568 34 77, 0 508 131 043
43.       Kazimierówka 1, tel. (+87) 568 34 05 
44.       Kłajpeda, J. i R.Olszewscy, tel.(+87) 568 82 48 www.suwalszczyzna.net/klajpeda
45.       Krejwiany, H. I M. Kowalewscy, tel. (+87) 568 70 96
46.       Krzemianka 13, A. Kownacka, tel. (+87) 568 31 79
47.       Krzywólka 29A, W. i K. Rakowscy, tel. (+87) 569 12 37
48.       Lizdejki 11, gm. Rutka Tartak,  M. Domżalski, tel. (+87) 568 85 52, 567 77 42,
    0 503 501 330, www.republika.pl./limarka, limark@fiko6.onet.pl
49.      Leszczewek 26,  „CAMP LESZCZ” J. Trocki, tel. (+87) 563 70 84, 0 603 599 959,  www.campleszcz.suwalszczyzna.net
50.       Leszczewek, pokoje gościnne w leśniczówce na terenie Wigierskiego Parku
    Narodowego, kontakt: tel. (+87) 566 63 22, www.wigry.win.pl.,
    wigry_pn@su.onet.pl
51.       Lipniak, pokoje gościnne w leśniczówce na terenie Wigierskiego Parku Narodowego, kontakt: tel. (+87)  566 63 22, www.wigry.win.pl.,
   wigry_pn@su.onet.pl
52.       Ługiele k. Smolnik, „Szaraczek” p. Szaraszewicz  , tel. (+87) 568 82 69, 0 506 57 26 37
53.       Magdalenowo 14, K. Rudziewicz, tel. (+87) 563 70 56
54.       Mała Huta 38/1, W. Drozd, tel. (+87) 566 23 10
55.       Mała Huta 1A, G. Kępa, tel. 0 504 460 771
56.       Mauda 6, Cz. Rawinis, tel. (+87) 568 80 36
57.       Matłak 4, J. Wasilewski, tel. (+87) 569 40 20
58.       Mierkinie, H. Dembowska, tel. (+87) 568 83 26
59.       Mierkinie, D. i J. Lejmel, tel. (+87) 568 84 37
60.       Mierkinie 7, M. i M. Marcinkiewicz, tel. (+87) 568 84 80, 566 63 89,  
        0 608 508 716, www.jeziorohancza.pl
61.       Mierkinie Stare 10, A. i I. Cylwa, tel. (+87) 568 84 12
62.       Nowa Wieś 8A, J. Sokołowski, tel. (+87) 567 07 67, 567 67 68
63.       Nowa Wieś 3A, J. Muracki, tel. (+87) 565 70 06
64.       Okliny  17,  M. i St. Sawiccy, tel. (+87) 568 84 48, 0 693356 182
65.       Okuniowiec 8, M. Dziuba, tel. (+87) 567 06 90
66.       Płociczno Tartak 40, S. Huryn, tel. (+87) 563 92 63, 0 603 165 390, 
        kolejkaplociczno@interia.pl
67.       Pobondzie,  J. Barwicki, tel. (+87) 568 71 46
68.       Pobondzie, „Domek pod sosnami”A. i K. Masłowscy, tel. (+87) 568 71 69, 0 608
        019 641,  0 604 462 573, e-mail: krzysztofmaslowski@yahoo.com
69.       Pobondzie, B. Tarnowska, tel. (+87) 0 602 858 758, 0 608 413 445
70.       Postawele 10, P. Brzozowski, tel. (+87) 568 85 03
71.       Potopy 3, M. Micielica, tel. (+87)568 72 42
72.       Przejma Wielka 2,  G. i L. Kuczyńscy, tel. (+87) 568 14 19
73.       Przełomka 4, H. i M. Mackiewiczowie, tel. (+87) 569 15 71, 0 602 808 346
74.       Rospuda 10, B. Frukacz, tel. (+87) 569 60 73, 0 504 528 362,
        www.rospuda.com.pl
75.       Rowele 6, W. Rytwiński, tel. (+87) 568 72 46
76.       Rutka 13 k. Szurpił,  „Głazowisko” Baza Nurkowa, H. i A. Kułakowscy,
    tel. (+87) 568 35 57, 0 608 504 088, www.glazowisko.ol.pl.,
   glazowisko@glazowisko.ol.pl
77.       Rutka Tartak ul. Młynarska 11,  M.Słabińska, tel. (+87) 568 73 54
78.       Sadłowina, D. Jabłońska, tel. (+87) 565 03 14, 0 601 913 674
79.       Sidory 14, „Leśna Dolina” G. Bacewicz, tel. (+87) 568 31 48, 0 501 345 982,
    www.sidory14.suwalszczyzna.org
80.       Sidory, T. i J. Bagan, tel. (+87) 568 33 37, www.sidory.prv.pl
81.       Sidory 17, A. Charłampowicz, tel. (+87) 568 33 38
82.       Sidory 6, I. Juszczak, tel. (+87) 568 31 03, paulinajuszczak@wp.pl
83.       Sidory 2, J. i M. Kalinowscy, tel. (+87) 568 33 42
84.       Sidory 7, K. i E. Sienkiewiczowie, tel. (+87) 568 33 45
85.       Sidory, K. i J. Sienkiewiczowie, tel. (+87) 568 33 39
86.       Sidory, E. i J. Orchowscy, tel. (+87) 568 33 40 
87.       Sidory 18, K. i J. Sienkiewiczowie, tel. (+87) 568 33 39
88.       Smolniki 7, I. Jasionowski, tel. (+87) 568 83 38, 567 15 45
89.       Smolniki, S. Pachucki, tel. (+87) 568 82 34,  www.niedzwiedz.suwalszczyzna.net
90.       Smolniki, J. Szeraszewicz, tel. (+87) 568 33 47
91.       Smolniki, F. Żogo, tel. (+87) 568 83 31
92.       Smolniki 1, „U Tomasza”, tel. (087) 568 83 40, 0604 21 19 14
   http://www.suwalszczyzna.net/utomasza
93.       Smolniki 4, „Jaćwing” W. Prószyński, tel. (+87) 568 80 11,
   0 601 47 19 64, http://www.suwalszczyzna.net/jacwing
93.       Stankuny 8, Z. Buczyńska, tel. (+87) 568 80 40
94.        Stankuny 3, T. Deręcz, tel. (+87) 568 81 52
95.        Stankuny 2, D. Radzewicz, tel. (+87) 568 81 55
96.        Stary Folwark 79, „U Ali” M. Abramowicz, tel. (+87) 563 77 52, 0 502 951 308
97.        Stary Folwark 45, „U źródeł” M. Grnyo, tel. (+87) 563 70 70, 0 602 720 871, e- 
         mail: grnyo@tlen.pl, www.auz.pl
98.        Stary Folwark 4, „Jedynasty” G. Jedynasty, tel. (+87) 563 77 75
99.        Stary Folwark 68, M. Kuźmicz, tel. (+87) 563 78 08
100.    Stary Folwark, K. I B Łukowscy, tel. (+87) 563 77 89, 0 693 705 487
101.    Stary Folwark 1, G. Mackiewicz, tel. (+87) 566 68 55, 0 603 547 564,  kwatera:
   (+87) 563 72 39
102.   Stary Folwark 19, A. i M. Rowińscy, tel. (+87) 567 09 59,
         kwatera: (+87) 563 77 22, 0 604 179 877, www.wigry.win.pl/wst
103.   Stary Folwark 43 J. Walulik, tel. (+87) 563 71 24, 0 608 331 109,  
0 606 421 237, e-mail: anna.walulik@op.pl
104.   Stary Folwark, pokoje gościnne oferuje Wigierskie Stowarzyszenie Turystyczne, tel. 0 604 179 877,  www.wigry.win.pl./wst
105.   Suwałki, J. Leszczyński, ul. Polna 9, tel. (+87) 566 53 62,  fax (+87) 563 23 35, 0 502 644 599,
106.   Szurpiły 26, J. Mikielski, tel. (+87) 568 34 82
107.    Szurpiły 37,  I. Niedźwiecki, tel. (+87) 565 38 86, 0 502 323 582
108.   Tartak 3, Nowosadko Krystyna
109.   Udryn, T. Szturgulewski, tel. (+87) 566 34 50, 0 604 283 109
110.   Udziejek, M. Szczepkowska, tel. (+87) 568 33 97
111.   Wigry 12, H. Grudkowska, tel. (+87) 563 70 42
112.   Wiżajny, T. Balcer, ul. Sejneńska 27, tel. (+87) 568 80 88
113.   Wiżajny, M. Firszt, ul. Wierzbołowska 22, tel. (+87) 568 80 72
114.   Wiżajny, A. Łanczkowski, tel. (+87) 568 81 05
115.   Wiżajny, W. Wilk, ul. Wierzbołowska 23, tel. (+87) 568 80 60
116.   Wólka 19, R. Iwanicki, tel. (+87) 569 64 31, 0 507 941 037
117.   Wysokie 5, J. Murawski, tel. (+87) 568 73 96


Pensjonaty:


Powiat suwalski
1. Burdyniszki 21, „Dowcień” Pokoje Gościnne, tel. 563 71 17, 
    www.suwalki.com./dowcien/
2. Gawrychruda, „A. Anser”, tel. 563 91 92, 0607 222 203
3. Jeleniewo, A. Boksz, wynajem pokoi, ul. Sportowa 3, tel. (+87) 568 30 31, 0 501 55 96 56
4. Jaczno 3, „Gościniec Jaczno”, tel. (+87) 568 35 90, fax. 568 35 91
5. Mierkinie, „Dworczysko nad Hańczą”, tel.0 604 06 118, www.hancza.com.pl
6. Płociczno-Tartak 40, „Hossa”, tel. (+87) 563 92 63, 0 603 165 390
7. Stary Folwark 69, „Aga”, tel. 563 78 94
8. Stary Folwark 71, „Nad Wigrami”, tel./fax 563 75 46, 0 602 465 412
9. Szypliszki, „Malibu”, ul. T. Kościuszki 1, tel. (+87) 568 10 82


Kempingi:
1. Buda Ruska 2, Z. Terlecki, tel. (+87) 516 45 46, tel. 0 509 320
2. Gawrych Ruda, „Nad Stawem" E. i S. Ochtera, tel. (+87) 563 93 21,   567 40 52, 0 604 470 167
3. Leszczewek 26, J. Trocki, tel. (+87) 563 70 84, tel. 0 603 599 959
4. Stary Folwark, tel. (+87) 563 77 27 (czynny w sezonie), poza sezonem kont. PTTK O. Suwałki, tel. (+87) 566 59 61, tel./fax (87) 566 79 47, poczta@suwalki.pttk.pl
 Pola namiotowe na trasie Czarnej Hańczy
1. Gawrychruda, pole namiotowe PTTK przy stanicy wodnej, tel. 566 55 01
2. Jałowy Róg, J. Kornelius, tel. 0 601 386 032
3. Maćkowa Ruda „Za Szkołą”- pole namiotowe WPN, tel. 0601 717 887 lub WPN tel. 566 63 22, e-mail: wigry_pn@su.onet.pl
4. Płaska, J. Jegliński, tel. (+87) 0 605 737 565
5. Rygol, Michałowski, tel.641 75 05
6. Serwy, J. Jegliński, tel.0 605 737 565
7. Stary Folwark przy Domu Wypoczynkowym PTTK, tel. 563 77 27 ( czynny w sezonie) poza sezonem kont. PTTK O. Suwałki, tel. (+87) 566 59 61, tel./fax (+87) 566 79 47, poczta@suwalki.pttk.pl
8. Studziany Las, Bogdanowicz, tel.516 51 88, ceny; 4 zł/osoba dorosła, 3 zł/dziecko
9. Studziany Las, Urbański, tel. 516 51 94
10. Swoboda, J. Kornelius, tel. 0 601 386 032
11. Wysoki Most, „Bindużka” pole namiotowe WPN dzierżawa p. Szczerbiński, tel. 0601 717 887 lub WPN tel. 566 63 22, e-mail:  wigry_pn@su.onet.pl,
12. Wysoki Most, „Gremzdówka” pole namiotowe WPN, tel. (+87) 566 63 22, e-mail: wigry_pn@su.onet.pl, dzierżawa, tel. 0 601 717 887
13. Zakąty „Jastrzęby”, pole namiotowe WPN, tel. (+87) 566 63 22, e-mail: wigry_pn@su.onet.pl, dzierżawa, tel. 0 604 224 684, 644 68 69. 
 Powiat suwalski
1. Bachanowo, przy szkole podstawowej, tel. (+87) 569 30 39
2. Bolcie, p. Liszewscy, tel. (+87) 568 85 35
3. Cimochowizna, A. Majewski, tel. (+87) 563 70 78
4. Gawrychruda, pole namiotowe PTTK, tel. (+87) 566 55 01, kont. PTTK O. Suwałki, tel. (+87) 566 59 61, tel./fax (87) 566 79 47, poczta@suwalki.pttk.pl
5. Gawrychruda, stanica wodna, tel. (+87) 563 92 60
6. Gawrychruda, „Nad Stawem" E. i S. Ochtera, tel. (+87) 563 93 21, 567 40 52, 0  604 470 167
7. Hańcza, p. Augustynowicz, tel. 568 13 31
8. Huta 1, „Sosnowa Górka” W. Czupryńska, tel. 0 505 203 478
9. Huta, J. Kępa tel. (+87) 5670248
10. Kazimierówka, tel. (+87) 568 30 14
11. Krusznik, M. Pietrewicz 16-305 Monkinie, rezerwacja Olecko ul. Kopernika 1/21, tel. (+87) 565 14 95
12. Maćkowa Ruda, „Za szkołą”, tel. 0 601 717 887, (+87) 566 63 22, e-mail: wigry_pn@su.onet.pl
13. Pobondzie, nad jez. Pobondzie, adm. Urząd Gminy Rutka Tartak, tel. (+87) 568 72 56
14. Smolniki, nad jez. Czarnym, tel. (+87) 568 82 71
15. Smolniki, przy Szkole Podstawowej, T. Radzewicz, tel. (+87) 568 83 35, http://www.suwalszczyzna.net/schronisko
16. Stary Folwark przy Domu Wypoczynkowym PTTK, tel. (+87) 563 77 27 (czynny w sezonie), poza sezonem kont. PTTK O. Suwałki, tel. (+87) 566 59 61, tel./fax (87) 566 79 47, http://suwalki.pttk.pl, poczta@suwalki.pttk.pl
17. Tartak 19, G. Daniłowicz, tel. (+87) 563 71 77
18. Tartak 9, Z. Tarasiewicz, tel. (+87) 563 71 74
19. Wigry 12, H. Grudkowska, tel. (+87) 563 70 42
20. Wysoki Most, „Bindużka” pole namiotowe WPN, tel. (+87) 566 63 22, e-mail: wigry_pn@su.onet.pl, dzierżawa Szczerbiński, tel. 0601 717 887
      ceny: 5 zł/osoba dorosła, 4 zł/osoba przy grupach powyżej 16 osób, dzieci do 5 lat bezpłatnie
21. Wysoki Most „Gremzdówka”, pole namiotowe WPN, tel. (+87) 566 63 22, e-mail: wigry_pn@su.onet.pl”, dzierżawa, tel. 0 601 717 887
22.  Zakąty „Jastrzęby”, pole namiotowe WPN, tel. (+87) 566 63 22, e-mail: wigry_pn@su.onet.pl, dzierżawa, tel. 0 604 224 684, 644 68 69.
Domy wypoczynkowe 
Powiat suwalski
1. Stary Folwark Dom Wypoczynkowy PTTK, tel. 563 77 27 ( czynny w sezonie) poza sezonem kont. PTTK O. Suwałki, tel. (+87) 566 59 61, tel./fax (87) 566 79 47, poczta@suwalki.pttk.pl, http://suwalki.pttk.pl
2. Dowspuda k. Raczek - Zespół Szkół im. Gen. L. M. Paca, tel. (+87) 568 58 78, 568 50 85,
 3. „Alton” OW ul. Suwalska 38,16-404 Jeleniewo, tel. (+87) 568 30 94, kom. 0 602 682 834


Ośrodki wypoczynkowe:
Powiat suwalski
1. Gawrych Ruda 40, „U Jawora” - kompleks turystyczny, tel. (+87) 566 55 01, 563 90 95, 563 93 36, 0 691 727 865
2. Gawrych Ruda - Młodzieżowy Ośrodek Wypoczynkowy, tel. (+87) 563 93 12, tel./fax 563 94 70
3. Jeleniewo, „Relax” Dom Wypoczynkowy ul. Sportowa 3, tel. 568 30 31;
4. Nowa Wieś k. Suwałk, „Maniówka” Ośrodek Wypoczynkowo-Rehabilitacyjny, tel. (+87) 566 58 72, 566 54 94 (SIRT); 44 miejsca
 
5. Leszczewo k. Jeleniewa, „Szelment”, tel. 568 32 71, tel./fax 568 34 00, kom. 606 41 41 66  www.szelment.pl, e-mail: recepcja@szelment.pl, marketing@szelment.pl
 
6. Szeszupka, „Szeszupka” Polgeol Ośrodek Wypoczynkowy, tel. (+87) 569 16 15
 Schroniska młodzieżowe  
Suwałki
1. Bursa Szkolna, ul. Szkolna 2, tel. (+87) 566 31 29,
2. Szkolne Schronisko Młodzieżowe, Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr 2 ul. Wojska Polskiego 9, kontakt; A. Łanczkowski,
           tel. 566 58 78;
Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr 1 ul. Przytorowa 8, tel. (+87) 566 29 53;
4. Medyczne Studium Zawodowe, ul. Sejneńska 30, tel. (+87) 566 24 50, 


Powiat suwalski
1. Bachanowo, Szkoła Podstawowa, tel. (+87) 568 30 39, czynne: VII – VIII, poza sezonem do uzgodnienia: 20 miejsc noclegowych; 14 zł/osoba, 10 zł -uczniowie, studenci, nauczyciele. W pobliżu 2 bary.
2. Biała Woda, tel. 563 60 47; 40 miejsc noclegowych.
3. Jeleniewo, Szkolne Schronisko Młodzieżowe, tel. (+87) 568 30 29, czynne: VII – VIII 35 miejsc noclegowych; 10 zł/osoba.
4. Smolniki 9, Schronisko Młodzieżowe, tel. (+87) 568 83 06: czynne: VII-VIII, poza sezonem do uzgodnienia: 50 miejsc, 10 zł nocleg, kuchnia, stołówka.
5. Stary Folwark, Ośrodek Sportowy ZPPP (MOS), w remoncie, będzie czynny od końca czerwca.
6. Turtul, Baza Edukacyjno-Noclegowa, siedziba Suwalskiego Parku Krajobrazowego, tel./fax (+87) 569 18 01, 569 18 02, e-mail: zarzad@spk.org.pl, www.spk.org.pl:


Zespoły domków turystycznych:
1. Gawrychruda 40, „U Jawora” - kompleks turystyczny, tel. (+87) 566 55 01, 563 90 95, 563 93 36, 0 691 727 865
2. Gawrychruda - Młodzieżowy Ośrodek Wypoczynkowy, tel. (+87) 563 93 12, tel./fax 563 94 70
3. Stary Folwark, Dom Wypoczynkowy PTTK, tel. 563 77 27 ( czynny w sezonie) poza sezonem kont. PTTK O. Suwałki, tel. (+87) 566 59 61, tel./fax (87) 566 79 47, http://suwalki.pttk.pl, poczta@suwalki.pttk.pl
4. Wigry, Dom Pracy Twórczej, tel. (+87) 563 70 00, fax 563 70 18, e-mail: rezerwacja@wigry.org
 Biuro zakwaterowań agroturystycznych
Suwalska Izba Rolniczo-Turystyczna, Centrum Informacji Agroturystycznej, ul. T. Kościuszki 45, tel. (+87) 566 58 72, 566 54 94, www.suwalki-turystyka.info.pl, e-mail: agro@suwalki-turystyka.info.pl


 Restauracje:


Suwałki
1. „Na Starówce”, ul. Chłodna 2, tel. (+87) 563 24 24
2. „Suwalszczyzna" w hotelu „Suwalszczyzna”, ul. T. Noniewicza 71a, tel. (+87) 565 19 29
3. „Ułańska”, ul. Wojska Polskiego 40, tel. (+87) 565 31 53
4. W hotelu „Dom Nauczyciela”, ul. T. Kościuszki 120, tel. (+87) 566 69 00, 566 69 08
5. Domu Nauczyciela ul. Noniewicza 10, tel. (+87) 566 20 48
6. W hotelu „Hańcza”, ul. Wojska Polskiego 2, tel. (+87) 566 66 33, 566 66 44


 Powiat suwalski
1. Filipów,  „Jedzonko jak słonko” A. S. Rogowski, ul. Stefana Batorego 1, tel. (+87) 569 62 93
2. Gawrychruda,  „Bachus”, tel. (+87) 563 92 59
3. Jeleniewo,  „Pod Jelonkiem”, ul. Sportowa 7, tel. (+87) 568 30 21
4. Płociczno,  „Przy Kolejce”- S. Huryn, tel. (+87) 563 92 63, 0 603 165 390
5. Szypliszki, „Malibu”, ul. T. Kościuszki 1, tel. (+87) 568 10 82
6. Stary Folwark 48, „Pod Sieją”, tel. (+87) 563 70 10, 0 606 387 611
7. Stary Folwark 106, „Mirage” w obiekcie hotelowym „Holiday”, tel. (+87) 563 71 20, fax. (+87) 563 71 10, 0 605 665 525
8. Wigry, w Domu Pracy Twórczej MKiS, tel. (+87) 563 70 18, tel./fax 563 70 00 w. 103, e-mail: marta@wigry.org
9. Wiżajny, „Karczma Myśliwska”, ul. Wierzbołowska 1, tel. (+87) 568 80 15, 0 693 107 250


 Bary:


Suwałki
1. „Aster”, ul. gen. K. Pułaskiego 30a, tel. (+87) 565 53 60
2. „Biesiadny” bar firmy „Gig” s.c., ul. I. Daszyńskiego 5, tel. (+87) 567 29 93
3. „Bar gastronomiczny”, ul. L. Waryńskiego 25, tel. (+87) 566 79 02
4. „Cowboy”, ul. Wojska Polskiego 77, tel. (+87) 565 39 60
5. „Dab”, ul. L. Waryńskiego 25, tel. (+87) 566 92 02
6. „Dorado”, ul. T. Noniewicza 38 b, tel. (+87) 566 23 05
7. „Elita” Bar-Klub Bilardowy, ul. Sejneńska 11, tel. 0 600 13 41 38
8. „Gams” S.C., ul. Chopina 6a, tel. 567 55 08
9. „Gams” S.C. w Urzędzie Miejskim, ul. Mickiewicza 1, tel. centr. 562 80 00
10. „Gams” S.C. w Urzędzie Skarbowym, ul. 1 Maja 2a, tel. centr. 566 59 83
11. „Gams” S.C. w KM Policji, ul. Pułaskiego 26, tel. centr. 567 24 03
12. „Jaćwing”, ul. T. Kościuszki 41, tel. (+87) 566 31 57
13. „Janza” Caffe-Bar, ul. T. Noniewicza 12 A, tel. (+87) 565 04 65
14. „Kogutek”, ul. T. Kościuszki 80, tel. (+87) 566 76 01
15. „Kuźnia” ul. Chłodna 5, tel. 566 27 08
16. „Lucy” mini-bar, ul. Północna 26, tel. (+87) 567 49 94
17. „Lunch”, ul. M. Buczka 183, tel. (+87) 565 42 04
18. „McDonald's”, ul. gen. J. Dwernickiego 10, tel. (+87) 566 39 19
19. „Mira” PHU, ul. Kasztanowa 17, tel. 567 35 85
20. „Mozaika”, ul. Sejneńska 11, tel. 566 73 58
21. Na stacji paliw „Orlen”, ul. Wojska Polskiego 35, tel. (+87) 566 51 11
22. „Pik”, ul. Nowomiejska 23, tel. (+87) 567 95 00
23. „Polski” T. Nawrocka, ul. T. Kościuszki 59, tel. (+87) 565 01 93
24. „Pod Jesionem”, ul. Kolejowa 27, tel. (+87) 567 57 47
25. „Ratuszowy”, ul. T. Kościuszki 46, tel. (+87) 566 44 20
26. „Rong-Vang” Bar Orientalny, ul. Konopnickiej 10, tel. 563 03 07
27.  „Rybka”, ul. T. Noniewicza 44a, tel. (+87) 566 54 58
28. „Rarytas”, ul. Patli 5, tel. (+87) 566 89 60
29. „Siódemka”, ul. ks. K. Hamerszmita 7, tel. (+87) 566 50 11
30. „Snack Bar”, ul. T. Kościuszki 66, tel. (+87) 566 72 66
31. Szanghaj ul Kościuszki 82, tel.(+87) 565 14 60
32. „U Siemiona”, ul. Wesoła 65, tel. (+87) 566 37 37
33. „U Tereski”, ul. Bakałarzewska 21, tel. 0 503 361 874
34. „Wrzosowa” ul. Szkolna 8, tel. (+87) 563 03 04


 Powiat suwalski
1. Bryzgiel 16, „Marco”, tel. (+87) 641 00 59
2. Budzisko, bar „Gams” S.C.
3. Budzisko 12, „Budzisko”, B. Lisiewicz, tel. (+87) 568 13 80
4. Filipów „Mini- Bar”, całoroczny, ul. Stefana Batorego 13, tel. (+87) 569 03 89
5. Gawrych Ruda 40, „U Jawora”, tel. (+87) 563 93 36
6. Gawrych Ruda 90a, „Chata Wuja Toma”, tel. (+87) 563 92 62, 0 601 982 968
7. Jasionowo 36,  gm. Szypliszki, „Tir-Port”, tel. (+87) 565 57 14
8. Jeleniewo, Mała Gastronomia i Handel ul. Słoneczna 5, tel. (+87) 568 30 49
9. Jemieliste, „Mini-Bar”, tel. (+87) 569 69 79
10. Krzywe 90, „Lu-Ma”, tel. (+87) 566 59 18
11. Przerośl, „Elant” ul. Rynek 6, tel. 569 10 27
12. Raczki, „Snack Bar” Pl. T. Kościuszki, tel. (+87) 568 50 43,
13. Rutka Tartak, „Gaja”, ul. 3-Maja 10, tel. (+87) 568 72 09
14. Słobódka 48A gm. Szypliszki, „Kurczaczek”, tel. (+87) 568 14 70, 0 603 53 80 17
15. Stary Folwark 55, „U Hirka”, tel. (+87) 563 77 27
16. Stary Folwark 48, „Pod Sieją”, tel. (+87) 563 70 10
17. Szwajcaria 36 k. Suwałk, „Swiss-Bar”, tel. (+87) 567 54 44.


 Kawiarnie i pizzerie:


Suwałki
1. „Chilli Pizza”, ul. M. Reja 2, tel. (+87) 567 15 15
2. „Chłodna”, ul. Chłodna 16, tel. (+87) 566 69 35
3. „Fantazja”, pizzeria J. Auron, ul. L. Waryńskiego 21, tel. (+87) 565 37 49
4.  „Jazz-Pizza”, ul. T. Kościuszki 21, tel. (+87) 563 17 10
5. Jola S.C. ul. Kościuszki 82, tel. (+87) 565 14 60
6. „Nutka”, ul. T. Kościuszki 71, tel. 0 602 78 44 68
7. „Pan American Pizza”, ul. Nowomiejska 10b, tel. (+87) 567 99 99
8. „Papa Leone”, pizzeria, ul. M. Reja, tel. (+87) 567 14 74
9. „Rozmarino”, pizzeria - galeria, ul. T. Kościuszki 75, tel. (+87) 566 59 04
10. „Tivoli”, ul. Minkiewicza 3, W.i M. Mackiewicz, tel. (+87) 567 76 55


 Powiat suwalski
1. Raczki, „Snack bar” pl. T. Kościuszki 8, tel. (+87) 568 50 43
2. Stary Folwark, w Biurze Turystyki Aktywnej „FORMA-T”, tel. (+87) 563 71 19, 0  603 519 121


Puby:
Suwałki
1. „Kamienica”, ul. L. Waryńskiego 7, tel. (+87) 566 56 69
2. „Kuźnia”, ul. Chłodna 5, tel. (+87) 566 27 08
3. „Piwnica”, ul. T. Kościuszki 76, tel. 0 504 243 163
4. „Pod strzechą”, ul. T. Noniewicza 85d, tel. (+87) 565 02 25


Cukiernie:
Suwałki
1. Firma Piekarsko-Cukiernicza - J. Staniszewski, ul. T. Kowalskiego 2, tel. (+87) 567 64 79
2. Firma Piekarsko-Cukiernicza - J. Staniszewski, ul. Sejneńska 7, tel. (+87) 565 00 56
3. „Janza” Firma Piekarsko-Cukiernicza. Sklep firmowy, ul. A. Lityńskiego 3a, tel. (+87) 567 74 69
4. „Kodżak”, ul. 1 Maja 1, tel. (+87) 566 64 14
5. „Łasuch” sklep, ul. T. Noniewicza 93b, tel. (+87) 567 90 75
6. „Markiza”, ul. Klonowa 20, tel. (+87) 567 40 61
7. „Na schodkach” ul. T. Kościuszki 41, tel. 563 01 83
8. „Poziomka”, ul. Sejneńska 7, tel. (+87) 565 00 56
9. „Ptyś”, ul. Sejneńska 11, tel. (+87) 566 73 48
10. „7 Pokus”, ul. A. Lityńskiego 10, tel. (+87) 567 78 00


Obiekty aktywnego wypoczynku:


Suwałki
1. Aeroklub Suwalski, ul. Kpt. Wojczyńskiego 1, tel. (+87) 566 52 29
2. „Akanta” Fitness Club Kwadransowych Grubasów, ul. W. Gałaja 34, tel. (+87) 565 38 32
3. „Applause” centrum fitness, ul. Jasna 9, tel. (+87) 563 06 86
4. Basen kryty przy Szkole Podstawowej nr 10, ul. J. Antoniewicza 5, tel. (+87) 567 74 05
5. „Bio-Profil” salon piękności ul. Noniewicza 71a, tel. 565 19 0 w. 54
6. Fitness Club, ul. F. Chopina 6a, tel. (+87) 565 61 88
7. „Janczar” siłownia, ul. A. Lityńskiego 9 lok. 6, tel. (+87) 565 75 76
8. „Kamila” szkoła tenisa ziemnego ul. W. Kowalskiego 13, lok. 55, tel. 0 603 961 987
9. Ośrodek Sportu i Rekreacji, ul. Wojska Polskiego 2, tel. (+87) 566 32 82, 565 02 36
10. Ośrodek Sportu i Rekreacji, stadion piłkarski, ul. Zarzecze 26, tel. (+87) 566 72 02
11. Ośrodek Sportu i Rekreacji, stadion lekkoatletletyczny, ul. Wojska Polskiego 17, tel. (+87) 566 41 87
12. Ośrodek Żeglarski, ul. Zastawie 38a, tel. (+87) 566 52 51
13. „Sofix” klub bilardowy, ul. F. Chopina 20, tel. (+87) 565 79 19
14. Suwalski Klub Badmintona, ul. Wojska Polskiego 2, tel. (+87) 566 79 35
15. „Tytan” Klub Kulturystyczny „Elita” S.C., ul. Wojska Polskiego 2, tel. (+87) 565 00 95
16. „Wigry” Suwalski Międzyzakładowy Klub Sportowy, ul. Zarzecze 26, tel. (+87) 566 57 08
17. „Zdrowie, Uroda, Wdzięk” Przedsiębiorstwo Kultury Fizycznej, ul. F. Chopina 6a, tel. (+87) 565 61 88
18. „Zdrowie, Uroda, Wdzięk” Przedsiębiorstwo- Kultury Fizycznej, ul. W. Witosa 4a lok. 113, tel. (+87) 567 75 36.


 Powiat suwalski
1. Bakałarzewo, stadion gminny, Urząd Gminy, tel./fax (+87) 569 43 08
2. Filipów,  boisko sportowe przy Zespole Szkół, tel. (+87) 569 60 29
3. Filipów,  obiekt kultury fizycznej i sportu „Rospuda”, tel. (+87) 569 60 19
4. Jeleniewo,  boisko sportowe, tel. (+87) 568 30 22
5. Jeleniewo,  boisko sportowe przy ośrodku „Alton”, tel. (+87) 568 30 94, 0 602 682 834
6. Jeleniewo,  sala sportowa przy gimnazjum, tel. (+87) 568 30 33
7. Przerośl,  sala gimnastyczna z siłownią przy Zespole Szkół Ogólnokształcących, ul. Dworna 5, tel. (+87) 569 10 09
8. Rutka Tartak,  boisko przy gimnazjum, ul. Szkolna 12, tel. (+87) 568 72 18
9. Rutka-Tartak, stadion gminny, Urząd Gminy, tel. (+87) 568 72 54
10. Wiżajny, stadion przy jez. Wiżajny, tel. Urząd Gminy, tel. (+87) 568 80 49
Ośrodek Sportu i Rekreacji zajmuje się upowszechnianiem kultury fizycznej, sportu i rekreacji wśród mieszkańców Suwałk. Na bazie obiektów OSiR wychowało się wielu znanych sportowców – mistrzów Europy, a nawet świata w wielu różnych dyscyplinach sportowych.
W skład OSiR wchodzą trzy zespoły obiektów:
Zespół Obiektów nr 1, składający się z:
• hal sportowych (hali dużej, hali małej), sauny,
• stadionu lekkoatletycznego (boiska LA, boiska asfaltowego, boiska treningowego, trzech kortów tenisowych).
• trzech boisk do piłki siatkowej plażowej.
Zespół Obiektów nr 2, składający się z:
• pływalni,
• stadionu piłkarskiego – boiska głównego, dwóch boisk treningowych,
• ośrodka rekreacyjnego – zalewu „Arkadia” - plaża miejska,
• domu noclegowego "Wigry".
Zespół Obiektów nr 3 składający się z:
• budynku sekcji żeglarskiej (biuro i hangary) - ul. Zastawie 38A,
• budynku przy ul. Zastawie 38,
• bazy noclegowej w Starym Folwarku,
• kortów tenisowych (asfaltowych)
Ośrodek prowadzi działalność między innymi w zakresie:
• udostępniania obiektów na zajęcia i treningi,
• organizacji oraz współorganizacji imprez sportowych, rekreacyjnych i okolicznościowych,
• organizacji obozów sportowych i zgrupowań,
• przygotowania boisk na mecze i treningi,
• utrzymania kąpieliska miejskiego przy zalewie „Arkadia”,
• prowadzenia sekcji modelarskiej, piłki nożnej oraz żeglarskiej.
więcej  www.osir.suwalki.pl
e-mail: osrodeksportu@poczta.onet.pl


Muzea:


Suwałki
1. Centrum Informacji Agroturystycznej , ul. T. Kościuszki 45 – wystawa: „Pradzieje, historia i kultura ludowa Suwalszczyzny i Mazur”, tel. (+87) 566 58 72; czynne: poniedziałek - piątek w godz. 8.00 -16.00
2. Muzeum Historii i Tradycji Żołnierzy Suwalszczyzny, ul. W. Polskiego 21, tel. (+87) 566 93 82, 566 92 20,czynne: 8.00-15.00 (umawianie telefoniczne na zwiedzanie wystawy)
3. Muzeum im. Marii Konopnickiej, ul. T. Kościuszki 31, tel. (+87) 566 41 33, czynne: wtorek-piątek 8.00-16.00, sobota-niedziela 9.00-17.00, ceny biletów: normalne 5 zł, ulgowe 3 zł, rodzinne 10 zł
4. Muzeum Okręgowe ul. T. Kościuszki 81, tel. (+87) 566 57 50, fax (+87) 565 13 96, e-mail; muzsuw@alpha.net.pl, czynne: wtorek-piątek 8.00-16.00, sobota-niedziela 9.00-17.00


 Powiat suwalski
1. Krzywe 82, Muzeum Przyrodnicze i Etnograficzne Wigierskiego Parku Narodowego, tel. (+87) 563 25 62, fax (+87) 563 25 41, e-mail: wpn_bas@ go2.pl, wigry_pn@su.onet.pl, www.wigry.win.pl


 Galerie:


Suwałki
1. „Chłodna 20”, ul. T. Noniewicza 71, tel. (+87) 566 42 11, czynna: poniedziałek - piątek: 9.00-18.00
2. „Futerał” A. Ziniewicz, ul. T. Kościuszki 93 lok. 5, czynna: poniedziałek - piątek: 10.00-18.00, sobota: 10.00-14.00, tel. 0 502 354 121
3. Galeria Twórczości Ludowej, ul. T. Kościuszki 45, tel. (+87) 566 58 72, czynna: poniedziałek - piątek: 8.00-16.00
5. „Pacamera”, ul. T. Noniewicza 71, tel. (+87) 566 42 11, czynna: poniedziałek - piątek: 9.00-18.00
6. Sklep „Starocie”, ul. T. Kościuszki 63, tel. (+87) 565 01 99, poniedziałek - piątek:10.00-18.00, sobota: 10.00-13.30


 Powiat suwalski
1. Przełomka 4 p. Mackiewiczowie,  „Przełomka”, czynna codziennie 8.00-20.00, tel. (+87) 569 15 71, 0 602 808 346
2. Przerośl, Izba Regionalna „U siebie” w Gminnym Ośrodku Kultury ul. Rynek 11, tel. (+87) 569 10 32
3. Raczki, Izba Regionalna w Gminnym Ośrodku Kultury Pl. T. Kościuszki 15, tel. (+87) 568 51 40
4. Smolniki, Izba Regionalna, tel. (+87) 568 83 06


Infrastruktura paraturystyczna:


Salony piękności: 
Suwałki
1. Studio kosmetyczne „Dagny”, ul. Noniewicza 85, tel. (+87) 566 57 99
2. Gabinet kosmetyczny „Malwina”, ul. Noniewicza 93, lok. 20, tel. (+87) 566 20 46
3. Salon piękności „Natura”, ul. Korczaka 5, tel. (+87) 566 24 25
4. Salon kosmetyczny „Studio BC ”, ul. Kościuszki 67, tel. (+87) 566 46 70
5. Salon piękności i masażu „Paradise”, ul. Pułaskiego 30 j, tel. (+87) 567 42 54
6. Salon kosmetyczny „Kosmyk”, ul. Minkiewicza 7, tel. (+87) 567 79 51
7. Solarium „Aga”, ul. Ogińskiego 5, tel. (+87) 567 50 20
8. Gabinet kosmetyczny, solarium, Granoszewska Małgorzata, ul. Noniewicza 48, tel. (+87) 563 02 80
9. Solarium „Riwiera”, ul. Lityńskiego 4, tel. (+87) 565 73 71
10. Solarium, ul. Chłodna, tel. 0 602 28 30 50
11. Solarium „Sun Remo”, ul.Noniewicza 93 lok. 27, tel. (+87) 565 17 30


Sauny:
Suwałki
Sauna OSiR, ul. Wojska Polskiego 2, tel. (+87) 566 32 82
 Powiat suwalski
1. Czajewszczyzna, B. Glazer, tel. (+87) 569 17 60, 0 608 473 488
2. Przełomka nad jez. Hańcza, H. i M. Mackiewiczowie, tel. (+87) 569 15 71, 0 602 808 346
3. Stary Folwark, J. Walulik, tel. (+87) 563 71 24, 0 608 331 109
4. Bakałarzewo - A Jankowska-Bełbot, ul. Jeziorna 18, tel. 0 505 142 240  http://uroczysko-sumowo.w.interia.pl
Wodziłki, Z. Suchocki, tel. (+87) 568 34 52


Kawiarenki internetowe:
Suwałki
1. „Bajtek” kawiarnia internetowa A. Zdankiewicz, ul. F. Chopina 8c, tel. (+87) 567 95   40
2. „DJ Marko” usługi rozrywkowe, ul. Lityńskiego 16b lok. 46, tel. (+87) 565 57 80
3. „E-Mouse” K. Urbanowicz, ul. Noniewicza 79 b, tel. (+87) 566 32 83
4.  „Haker”. „Bas” PPHU B. Stankiewicz, ul. Patli 24, tel. (+87) 567 51 21
5. „Internet Cafe Grand” T. i W. Meyer, ul. J. Korczaka 2a, tel (+87) 565 06 69
6. „Matrix” Kafejka Internetowa. „Olimp” Centrum Edukacyjne – M. Kościuszko i C. Taraszkiewicz, ul. Noniewicza 93 c lok.3, tel. (+87) 565 18 94
7. „Net Zone” Kawiarnia Internetowa S.C. ul. Lityńskiego 10a, lok.70, tel. (+87) 567 41 89
8. „S-Max” S. Moś ul. Noniewicza 35, tel. (+87) 565 00 82

 

Dojazd:
- możliwy dojazd Polskimi Kolejami Państwowymi (PKP)
- możliwy dojazd Państwową Komunikacją Samochodową (PKS)
- możliwy dojazd drogami krajowymi E67 z Augustowa nr 653 z Olecka oraz nr 653 z Sejn


Adres Urzędu Gminy:
16-400 Suwałki,
ul. Mickiewicza 1
tel: + 48 (0-87) 562-80-00
fax: + 48 (0-87) 562-80-98
e-mail: org@um.suwalki.pl
Godziny pracy urzędu:
Poniedziałek-Piątek
w godz. 7.30 - 15.30


Strona internetowa:
http://www.um.suwalki.pl