ZIELONE WROTA

Czyże

Gmina Czyże położona jest na Nizinie Podlaskiej, w południowo – wschodniej części województwa podlaskiego. Od wschodu graniczy z Gminą Hajnówka, od południowego - wschodu z Gminą Dubicze Cerkiewne, od południowego - zachodu z Gminą Orla, od północy z Gminą Narew i od zachodu z Gminą Bielsk Podlaski. Powierzchnia gminy wynosi ogółem 134,20 km2 i zamieszkiwana jest przez 2662 osób. Gęstość zaludnienia wynosi 32 osoby na 1 km2, wobec 61 osób w województwie podlaskim i 33 w powiecie hajnowskim. Sieć osadniczą w gminie tworzą 21 miejscowości wiejskie, wchodzące w skład 18 sołectw.


Historia:
Gmina Czyże to teren o burzliwej historii, ciekawej przeszłości i odrębności kulturowej. Ziemie te wchodziły w skład majątków królewskich z ośrodkiem w Bielsku Podlaskim. Dzisiejsi mieszkańcy gminy Czyże, to potomkowie osadników przybyłych w XV i XVI wiekach z ziem ruskich. Do chwili obecnej zdecydowana większość mieszkańców na codzień używa gwary, w której dominują wyrazy pochodzenia białoruskiego bądź ukraińskiego. Występuje przy tym bardzo duże zróżnicowanie słownictwa nawet między sąsiadującymi miejscowościami. Zdecydowana też większość ludności jest wyznania prawosławnego.
Więcej informacji na stronie: http://www.ugczyze.pl/inform.html

 

Walory przyrodnicze:
Na terenie gminy brak jest obiektów i terenów przyrodniczych prawnie chronionych. Poza granicami gminy, stosunkowo niedaleko od niej są położone korytarze ekologiczne o znaczeniu międzynarodowym:
•         Obszar Chronionego Krajobrazu dolina górnej Narwi,
•         Kompleks leśny Puszczy Białowieskiej.
Gmina Czyże leży w Obszarze Zielonych Płuc Polski.
Więcej informacji na stronie: http://www.ugczyze.pl/inform.html

 

Walory kulturowe:


Czyże
• Układ urbanistyczny – zabytkowy układ wsi z XV-XVI wieku, zachowany
mimo późniejszych zmian.
• Cerkiew cmentarna św. Kosmy i Damiana – drewniana o konstrukcji zrębowej
z 1812 r.,  jednonawowa z wieżą frontową
• Cmentarz prawosławny – nagrobki z poł. XIX w.


Klejniki
• Cerkiew cmentarna p.w. Przemienienia Pańskiego – murowana, wybudowana w latach 1865-70. Obok drewniana dzwonnica z początków XX wieku.
• Kaplica prawosławna p.w. św. Mikołaja Cudotwórcy – wybudowana w 1870 roku.
• Cmentarz – najstarsze nagrobki z XIX wieku.
• Domy – drewniane z końca XIX wieku i początku XX w.


Kojły
• Kapliczka prawosławna p.w. św. Aleksego – z początku XX w.
Kuraszewo
• Cerkiew św. Antoniego Peczerskiego – drewniana z 1868 r.
• Kurhan – z III wieku.
• Święte źródło – z kaplicą prawosławną p.w. św. Braci Machabeuszów z lat 30-tych XX wieku.


Zbucz
• Grodzisko wczesnośredniowieczne – kurhany „Mogiłki-Grabniak” i „Koszarka”.
• Dróżniczówka – z końca XIX w.
Więcej informacji na stronie: http://www.klimatypodlasia.pl/informacje.php?id_kategorii=2&id_powiatu=5&id_gminy=36


Atrakcje gminy:
• bogata,  tradycyjna architektura
• W miejscowych domach można spróbować tradycyjnie przygotowywanych potraw. Jedną z najbardziej lubianych, często przyrządzanych jest "hopa" potrawa z tartych ziemniaków, z dodatkiem tłuszczu, cebuli i przypraw, często ze skwarkami - zapiekana na blasze w piecu kaflowym. Innym przysmakiem są "pierożki" - specyficznie wytwarzane ciasto ze słodkim nadzieniem. Wiele gospodyń jeszcze piecze chleb na zakwasie rozczyniany w dzieży. Inną swego rodzaju odmianą chleba jest "pieróg" pieczony z mąki pszennej na mleku i jajach. Wiele specyficznych potraw jest związanych z rocznym kalendarzem obrzędowym, a w szczególności ze świętami wielkanocnymi i bożonarodzeniowymi.
• Zespół folklorystyczny "Czyżowianie", Zespół Śpiewaczy "ZBUCZANKI" ze Zbucza, Zespół Śpiewaczy "Niezapominajki" z Kraszewa
Więcej informacji na stronie: http://www.ugczyze.pl/inform.html

 

Infrastruktura turystyczna:


Mała gastronomia:
• Bar Stacji Paliw w Zbuczu

 

Szlaki turystyczne:
• Szlak czerwony – Hajnówka – Czyże – Zbucz – Stary Kornin - Dubicze Cerkiewne – Grabowiec – Kleszczele – Czeremcha – Wólka Terechowska – Biała Straż - Wiluki – Piaski - 85 km
Więcej informacji na stronie: http://www.klimatypodlasia.pl/informacje_szczegolowe.php?id_inf=404&id_powiatu=5&id_gminy=33&id_kategorii=3&id_podkategorii=3
• Szlak Prawosławnych Świątyń
• Carski Szlak
Więcej informacji na stronie: http://www.ugczyze.pl/informacja_g_pliki/szlaki.htm


Infrastruktura paraturystyczna:
Miejsca postoju, parkingi
Zbucz - teren obok stacji paliw przy trasie Bielsk Podlaski-Hajnówka
Stacja paliw
Zbucz - stacja paliw Spółki "Pronar" z Narwi

 

Dojazd:
Przez gminie nie przebiegają szosy tranzytowe. Istniejąca sieć dróg w dostatecznym stopniu zapewnia połączenie z Białymstokiem i Warszawą, ponadto jest dobry dojazd do oddalonej o 17 km Puszczy Białowieskiej.

 

Adres Urzędu Gminy:
Czyże 98, Czyże
tel.:      (085)  681-35-17
fax:      (085) 681-89-91
e-mail: ugczyze@ugczyze.pl

 

Strona internetowa:
http://www.ugczyze.pl/