ZIELONE WROTA

17.10.2007

Ptasi kompas

Październik to miesiąc wyraźnie nasilonej migracji ptaków na zimowiska. Niemal każdego dnia możemy zobaczyć na niebie stada żurawi czy gęsi kierujące się na południe. W jaki sposób ptaki wiedzą dokąd lecieć?


Badania naukowe dowodzą, że znajomość kierunku lotu u ptaków jest przynajmniej w pewnym stopniu uwarunkowana genetycznie. Zwierzęta te dziedziczą z pokolenia na pokolenie instynkt, który podpowiada im jak i dokąd lecieć w czasie migracji. Wciąż jednak niewiele na ten temat wiemy. Informacje odziedziczone nie wystarczą do bezbłędnej orientacji w terenie. Ptak musi mieć dodatkowo wyczucie kierunku bezwzględnego tzn. mieć coś w rodzaju wbudowanego kompasu. Przypuszcza się, że rolę igły takiego ptasiego kompasu odgrywają wykryte u ptaków malutkie namagnesowane kryształki magnezu znajdujące się głównie u nasady dzioba. Przebiega tam nerw wzrokowy, który prawdopodobnie przenosi do mózgu informacje o kierunku pola magnetycznego Ziemi. Północny biegun magnetyczny nie jest jednak stały, zmienia swoje położenie i na ogół nie pokrywa się z tzw. północnym biegunem geograficznym  - wyznaczonym przez oś obrotu kuli ziemskiej. Dlatego ptaki muszą dodatkowo rozpoznawać kierunek północy geograficznej, który nie zmienia swojego położenia z biegiem lat.  My wiemy, że wskazuje go Gwiazda Polarna. Ptaki uczą się jej położenia poprzez obserwację nieba. Rozpoznają miejsce na sklepieniu, wokół, którego poruszają się po okręgu wszystkie gwiazdy, z wyjątkiem jednej - Gwiazdy Polarnej. Co, ciekawe potrafią obserwować obrót sfery niebieskiej także w dzień, za pomocą takich znaków jak np kierunek polaryzacji światła - różny w różnych częściach nieboskłonu. W ten sposób zawsze wiedzą, gdzie znajduje się geograficzny biegun północny kuli ziemskiej. Co jednak, kiedy gwiazdy są przez dłuższy czas przysłonięte chmurami? Wówczas przydaje się wspomniany już wcześniej "kompas", określający kierunki pola magnetycznego Ziemi. Oba systemy nawigacji u ptaków - geograficzny (obserwacje nieboskłonu) i magnetyczny ("wewnętrzny kompas") oraz mechanizm dziedziczenia niektórych informacji o trasach wędrówek u ptaków wciąż kryją przed naukowcami jeszcze wiele tajemnic. (P.Tałałaj, Biebrzański Park Narodowy)

 

Co ciekawego leci aktualnie nad Podlasiem dowiesz się i obejrzysz odwiedzając strony www.avestom.com oraz http://siemianowka.blog.onet.pl/

 


5.09.2008

Zapraszamy do zaglądania na strony portalu www.ekoedu.uw.edu.pl, na których sporo się dzieje.


 

1.09.2008

Towarzystwo na rzecz Ziemi rozpoczęło nowy projekt pod tytułem "Wsparcie społeczności lokalnych zagrożonych inwestycjami szkodliwymi dla środowiska". Dzięki środkom finansowym Unii Europejskiej, na pomoc mogą liczyć społeczności lokalne, przeciwstawiające się próbom realizacji przedsięwzięć szkodliwych dla ich zdrowia i bezpieczeństwa, a także zagrażających ich najbliższemu otoczeniu.