ZIELONE WROTA

OCK Pojezierze Sejneńskie

Rozległy obszar o powierzchni 37 880 ha. Obejmuje tereny na wschód od Wigierskiego Parku Narodowego po granicę z Litwą. Na południu przylega do Puszczy Augustowskiej, a na północy wąskim pasem dochodzi do granicy państwa za miejscowością Puńsk. Charakteryzuje się krajobrazem o urozmaiconej rzeźbie terenu z licznymi wzniesieniami, jeziorami i rzekami oraz z cennymi przyrodniczo kompleksami leśnymi i torfowiskowymi.


Młody, polodowcowy krajobraz zachwyca wszystkich, którzy odwiedzają ten obszar. Mnogość i różnorodność form powierzchniowych terenu: wałów morenowych, falistych moren dennych, ozów, kemów, drumlinów, mis i rynien jeziornych, wąwozów i jarów rzecznych oraz głazowisk stanowi o atrakcyjności krajobrazowej, rekreacyjnej i turystycznej tego regionu.

 

 

 

 

W porównaniu do położonego po sąsiedzku OCK Pojezierza Północnej Suwalszczyzny, ten obszar obejmuje oprócz krajobrazu  rolniczego, także bardziej odludne tereny Puszczy Augustowskiej i ciekawe przyrodniczo kompleksy leśne na północ od Sejn. W lasach między Krasnopolem a Sejnami znajduje się rezerwat chroniący ostoję bobrów na rzece Marycha. Po Czarnej Hańczy to druga najbardziej słynna rzeka tego obszaru, wyróżniająca się urokiem i dzikością, zwłaszcza na odcinku przygranicznym, gdzie ponownie jest objęta ochroną rezerwatową - rez. Kukle. 

 

 

 

Rezerwat Ostoja Bobrów Marycha
Rzeka Marycha w rez. Kukle

 

 

Inne rezerwaty to znajdujące się w lasach koło Gib rez. Łempis, rez. Tobolinka, rez. Pomorze. Teren Nadleśnictwa Pomorze to najdzikszy i najcenniejszy przyrodniczo fragment OCK Pojezierza Sejneńskiego. W lasach i nad jeziorami na wschód od Gib można spotkać takie rzadkości jak: wilki, rysie, zająca bielaka czy żółwia błotnego, a z ptaków m.in.: głuszca, cietrzewia, dzięcioła białogrzbietego i trójpalczastego, rybołowa, orlika krzykliwego, sokoła wędrownego, kanię rudą, błotniaka zbożowego, bielika, puchacza, sowę błotną, bąka, bączka, bekasika, kraskę, nura czarnoszyjego  i rybitwę białowąsą. Rośnie tam wiele rzadkich i chronionych roślin m. in.: barwinek pospolity, wierzba lapońska, arnika górska, dziewięćsił bezłodygowy, gnieźnik leśny, goździk piaskowy, kruszczyk błotny, kruszczyk szerokolistny, lilia złotogłów, listera jajowata, orlik pospolity, pełnik europejski, sasnka otwarta, skrzyp olbrzymi, storczyk plamisty, tajęża jednostronna, wielosił błękitny i zawilec wielokwiatowy.

 

 

Jezioro Zelwa

 

Największe jeziora OCK Pojezierza Sejneńskiego to: Gaładuś, Pomorze, Gremzdy, Hołny, Zelwa, Berżnik, Gieret, Białe, Dmitrowo, Długie, Żubrowo, Sztabinki, Dowcień, Szejpiszki, Sejny, Sejwy i Boksze.

Jezioro Gaładuś ma powierzchnię 585 ha, ale nie wszystko znajduje się w Polsce, gdyż przez zbiornik ten  biegnie granica z Litwą. Jezioro ma kształt wydłużony na ponad 10 km, a szerokość prawie na 2 km. To rzadko spotykany w Polsce typ jeziora sielawowego. Żyją w nim oprócz sielawy i siei, płoć, okoń, miętus, leszcz, sandacz i szczupak. Roślinność podwodna jak i wynurzona jest bogata. Istnieje wiele głęboczków i górek podwodnych, a także wysp.

Jezioro Pomorze ma powierzchnię 295 ha, maksymalną głębokość: 23,5 m i rozciąg się na długość prawie 5 km i szerokość do ponad 1 km. Jezioro jest zbiornikiem wytopiskowo-rynnowym o skomplikowanej linii brzegowej, która porastają bory Puszczy Augustowskiej. Roślinność wynurzona zajmuje stosunkowo niewielką powierzchnię jeziora.  Dno jest piaszczysto-żwirowe. W wielu miejscach występują wspaniałe podwodne łąki z moczarką kanadyjską, rdestnicą, wywłócznikiem i rogatkiem. Jezioro wspaniale nadaje się do uprawiania sportów wodnych, w tym żeglarstwa.

Jezioro Gremzdy o powierzchni 188 ha, ma długość 3,2 km, szerokość (bez zatok) do 700 m, a głębokość do 14 m. Z jeziora tego wypływa rzeka Pawłówka. która po przepłynięciu kilku kolejnych mniejszych jeziorek wpada do rzeki Czarnej Hańczy. We wsi Solany Dąb na pn-zach. brzegu jeziora znajdują się pomniki przyrody - jesion i 2 lipy. Otocznie jeziora jest otwarte -pola, łąki, miejscami zabagnione.

 

Kapliczka i krzyż
Przydrożny krzyż

 

Walory kulturowe obszaru to przede wszystkim tradycyjne budownictwo wiejskie i dworskie w miejscowościach np.: Nowa i Stara Żubróka, Czerwony Folwark, Buda Ruska, Jeziorki, Pogorzelec, Krasnogruda, Hołny Mejera, Gawieniańce, Szejpiszki oraz grodziska w Pomorzu i Żubronajciu. Na obszarze tym występują stare cmentarz, krzyże przydrożne i ciekawe budynki sakralne np. kościół katolicki w Gibach pochodzący z 1912 roku, który dawniej był molenną staroobrzędowców. Wiele zabytków architektonicznych znajduje się w Krasnopolu i Sejnach - niestety miejscowościach  wyłączonych wyspowo z OCK Pojezierza Sejneńskiego.

 

Stary sad
Bania (sauna) w Budzie Ruskiej

 

Położona peryferyjnie Sejneńszczyzna stanowi region, w którym pełniej niż gdzie indziej zachowała się tradycyjna kultura wiejska. Sztuka ludowa przejawia się tutaj przede wszystkim w formie użytkowej. Można się z nią spotakć w budownictwie, kowalstwie, tkactwie oraz w wyposażeniu i zdobnictwie  mieszkań. 

(P. Tałałaj)

 

Mapa obszaru: