ZIELONE WROTA

OCK Pojezierze Rajgrodzkie

Obszar zajmuje 12 027 ha. Znajduje się w południowej części Pojezierza Ełckiego. Od północnego-wschodu łączy się z OCK Jez. Rajgrodzkie, a od południa graniczy z OCK Dolina Biebrzy. Administracyjnie położony jest w powiecie grajewskim, na terenie gminy Rajgród. Obejmuje granicami Jezioro Rajgrodzkie, kompleksy leśne oraz stawy i bagna.


Północną część Obszaru zajmuje Jezioro Rajgrodzkie, a raczej tylko jego część. Jest to bowiem duże jezioro typu rynnowego, postrzegane bardziej jako kompleks kilku połączonych ze sobą jezior o nazwach: Jez. Stackie, Jez. Przepiórka, Jez. Rajgrodzkie i Jez. Czarnowiejskie. Powierzchnia całego kompleksu ma około 1500 ha, a maksymalna głębokości  dochodzi do 52 m (średnia głębokość ok 9m). Kompleks składa się z 4 odnóg (rynien) układających się w kształt nieco przekrzywionej litery H. Powoduje to, że przy niewielkiej powierzchni 15 km2 zbiornik posiada bardzo długą linię brzegową - 56 km! Dno jeziora jest słabo zarośnięte, ale mocno urozmaicone - z licznymi pagórkami i głęboczkami. Malowniczo wyglądają małe wysepki, których jest na jeziorze kilka o łącznej powierzchni 1 ha. Większość z nich jest porośniętych bagiennym lasem.

 

Jez. Rajgrodzkie
Jez. Rajgrodzkie

 

Jezioro Rajgrodzkie posiada wiele walorów rekreacyjnych i wypoczynkowych. Posiada III klasę czystości, a przeźroczystość wody sięga do 3 m, ma urozmaiconą linię brzegową, graniczącą na długich odcinkach z lasami i terenami mało zmienionymi jeszcze przez cywilizację. Malownicze krajobrazy i strefa ciszy jaką objęty jest zbiornik to kolejne walory tego obszaru. Jest tu dość dobrze rozwinięta infrastruktura turystyczna (kwatery i ośrodki wypoczynkowe) oraz dogodny dojazd (droga 61 W-wa- Augustów i blisko droga 65 B-stok - Grajewo). Oprócz funkcji rekreacyjnych jezioro spełnia funkcje retencyjne - przeciwpowodziowe i nawadniające pobliskie tereny.  Woda jeziorna piętrzona jest dwoma jazami - w Czarnej Wsi i Rajgrodzie. Wypływające z jeziora rzeka Jegrznia i Kanał Kuwasy zaopatrują w wodę tereny bagienne (częściwo bagna biebrzańskie) znajdujące się na południe od omawianego Obszaru. Sprzyja to rozwojowi na tych terenach bogatej flory i fauny wodno-błotnej. Ostoja ptaków wodnych i błotnych to nie tylko Jez. Rajgrodzkie lecz również pobliskie stawy rybne (pochodzenia dworskiego) koło miejscowości Wojdy. Wieś ta, ze swoim zabytkowym założeniem przestrzennym oraz pojedynczymi  obiektami architektury i budownictwa, stanowi spójny element krajobrazu kulturowego. We wsi znajdują ję założenia dworsko-ogrodowe, zabytkowe zabudowania gospodarcze i młyn wodny.  Dobra kultury rozpatrywanego terenu to również zabytkowy układ urbanistyczny Rajgrodu i liczne stanowiska archeologiczne np. Rajgród: obozowisko kultury niemeńskiej – mezolit, brąz; obozowisko kultury perstuńskiej- paleolit; obozowisko kultury janisławickiej – mezolit; Rybczyzna:  obozowisko kultury niemeńskiej i jaćwieskiej.

 

Tradycyjne budownictwo w Czarnej Wsi

Jeden z ośrodków wypoczynkowych nad

jez. Rajgrodzkim

Rzeźba terenu w okolicach jez. Rajgrodzkiego
Krajobraz rolniczy


Południową część OCK Pojezierze Rajgrodzkie zajmują obszary leśne. Dominują  bory sosnowo-świerkowe oraz lasy bagienne - olsy. Znajduje się tam rezerwat przyrody Czapliniec Bełda chroniący kolonię lęgową czapli siwej. Ptaki te gniazdują też na brzegu Jez. Rajgrodzkiego. Rezerwat obejmuje ponadto fragment boru mieszanego z dorodnym, prawie dwustuletnim, drzewostanem sosnowo - świerkowym.

 

 

Lasy w południowej części Obszaru

 

 

Lasy te to ostoja dla wielu zwierząt, w tym wilków, jeleni i łosi. Kompleks graniczy z jednym z najdzikszych w Polsce terenów - bagnami biebrzańskimi, a także stanowi  fragment korytarza ekologicznego (ciąg lasów i wód powierzchniowych jako trasa migracji zwierząt) między puszczami województwa podlaskiego a lasami warmińsko-mazurskimi. 

(P. Tałałaj)

 

 

Rzeka Jegrznia w Rybczyźnie
Torfowiska nad Jegrznią pod Rajgrodem

 

 

Mapa obszaru: