ZIELONE WROTA

Gospodarowanie odpadami w województwie podlaskim

Rodzaje najbardziej niebezpiecznych odpadów, miejsca ich powstawania i utylizacji, składowanie odpadów na terenie województwa i główne problemy związane z odpadami w regionie.


 

 


ODPADY PRZEMYSŁOWE I NIEBEZPIECZNE W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM

 

 

Według danych Wojewódzkiej Inspekcji Ochrony Środowiska w Białymstoku w województwie podlaskim roku 2004 wytworzono wblisko 1 000 tys. ton odpadów przemysłowych i blisko 2 000 odpadów niebezpiecznych.

Odpady przemysłowe

Wśród tych odpadów największą ilość w ciągu ostatnich lat stanowią odpady z następujących grup:

  • rolnictwa, sadownictwa, hodowli, rybołówstwa, lecznictwa oraz przetwórstwa żywności - 473,5 tys. Mg,
  • odpady nieorganiczne z procesów termicznych - 139,1 tys. Mg,
  • odpady z przetwórstwa drewna oraz produkcji płyt i mebli, masy celulozowej, papieru i tektury - 131,9 tys. Mg,
  • odpady z urządzeń do likwidacji i neutralizacji odpadów oraz oczyszczania ścieków i gospodarki wodnej - 71,2 tys. Mg, 
  • odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz drogowych - 82,4 tys. Mg.

Odpady niebezpieczne
Informacje o odpadach niebezpiecznych gromadzonew prowadzonej przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Białymstoku komputerowej bazie danych SIGOP-W wskazują, iż w roku 2003 ogólna ilość wytworzonych na terenie województwa podlaskiego odpadów niebezpiecznych wyniosła 1877,76 ton.


W przeważającej większości odpady te trafiają do posiadających stosowne zezwlenia odbiorców zajmujących się ich wykorzystaniem bądź unieszkodliwianiem. I tak, do wykorzystania przekazano odpiwednio 837,996 Mg odpadów, unieszkodliwiono poza składowaniem 962,566 Mg, a na składowiska przekazano jedynie 36,910 Mg.

Część z wytworzonych odpadów (212,695 Mg) jest tymczasowo magazynowana w miejscu ich wytworzenia. 

 

Wśród odpadów niebezpiecznych największe ilości wytwarzano w następujących grupach:

  • odpady z diagnozowania, leczenia i profilaktyki medycznej - 644,900 Mg
  • zużyte baterie i akumulatory - 318,055 Mg
  • odpadowe oleje silnikowe, przek3adniowe i smarowe - 290,967 Mg
  • odpadowe oleje stosowane jako elektroizolatory i nośniki ciepła - 86,147 Mg


Należy stwierdzić, iż w ostatnich latach w województwie podlaskim dominują ilościowo te same grupy odpadów.

 

Najpowszechniej u poszczególnych wytwórców występowały następujące odpady:

  • odpadowe oleje - 192 wytwórców 
  • odpady urządzeń elektrycznych i elektronicznych (w większości zużyte świetlówki) - 131 wytwórców 
  • zużyte baterie i akumulatory ołowiowe - 96 wytwórców 
  • odpady z działalności służb medycznych i weterynaryjnych - 69 wytwórców 
  • zużyte sorbenty i czyściwa - 56 wytwórców 
  • odpady z przemysłu fotograficznego - 53 wytwórców

 

Do największych producentów odpadów niebezpiecznych, wytwarzających największe ich ilości, należą zakłady:

  • PHUP „MOTOZBYT” Sp. z o.o. w Białymstoku
  • Szpital Wojewódzki w Łomży
  • PKP CARGO S.A. Zakład Taboru w Białymstoku
  • Samodzielny Publiczny ZOZ w Hajnówce
  • Zakład Energetyczny Białystok S.A. w Białymstoku
  • PFLEIDERER S.A. w Grajewie
  • Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. K. Dłuskiego w Białymstoku
  • FPiU BISON-BIAL S.A. w Białymstoku
  • Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego w Łapach S.A.
  • Samodzielny Publiczny Dziecięcy Szpital Kliniczny Akademii Medycznej w Białymstoku
  • Samodzielny Publiczny ZOZ Woj. Szpital Zespolony im. J. Śniadeckiego w Białymstoku

Odpady niebzpieczne w przeważającej większości wykorzystywane i unieszkodliwiane są poza województwem podlaskim.

 

Największymi odbiorcami zużytych olejów są: Rafineria Nafty Jedlicze i Oiler Sp. z o.o. w Tczewie. Oleje trafiają do nich niejednokrotnie poprzez liczne firmy pośredniczce, które funkcjonują na terenie całego kraju, jak również i województwa podlaskiego (np. firma RAN-BIALY z Białegostoku).

 

Zużyte świetlówki przekazywane są głównie do firmy ABBA-EKOMED w Toruniu oraz MAYA Sp. z o.o. w Warszawie.


Zużyte baterie i akumulatory, poprzez różne firmy pośredniczące trafiają głównie do Zakładów Górniczo-Hutniczych Orzeł Biały w Bytomiu.


Zużyte odczynniki fotograficzne z gabinetów RTG oraz zakładów fotograficznych odbierane są przez liczne zakłady odzyskujące metale szlachetne, przede wszystkim ARGOFILM w Warszawie.


 

Odpady medyczne niebezpieczne ze szpitali, przychodni i gabinetów lekarskich w większości przypadków przekazywane są poprzez usługową firmę pośredniczącą Czyścioch Sp. z o.o. w Białymstoku przede wszystkim do spalarni odpadów medycznych zlokalizowanych na terenie: Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. K. Dłuskiego w Białymstoku, SP ZOZ w Hajnówce, SP ZOZ w Olecku, Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów Medycznych i Weterynaryjnych TOTAL SERVICE w Olsztynie oraz Firmy Usługowo-Handlowej EKO-TOP Sp. z o.o. w Rzeszowie.

 

Aktualnie na terenie województwa podlaskiego 4 szpitale unieszkodliwiają odpady własne oraz innych jednostek medycznych poprzez spalanie w działających w danych obiektach spalarkach odpadów medycznych.

Są to:

  • Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. K. Dłuskiego w Białymstoku,
  • Samodzielny Publiczny ZOZ w Hajnówce,
  • Wojewódzki Szpital w Łomży,
  • Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki w Suwałkach.

W ostatnich latach zmodernizowano spalarnie odpadów medycznych w SPZOZ w Hajnówce (2001 rok) oraz w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym im. K. Dłuskiego w Białymstoku (2002 rok) i Wojewódzkim Szpitalu w Łomży (2004). Dzięki temu procesy spalania zachodzą tam zawsze w stałych warunkach, bezpiecznych dla środowiska.

 

 


 

SKŁADOWANIE ODPADÓW W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM

 

Deponowanie nieczystości na składowiskach odpadów jest wciąż „najpopularniejszym” sposobem ich unieszkodliwiania. W ten sposób zagospodarowywanych jest ponad 90 % odpadów komunalnych wytwarzanych na terenie naszego województwa.

Na terenie województwa podlaskiego eksploatowanych jest aktualnie 119 składowisk odpadów komunalnych oraz 2  składowiska odpadów przemysłowych (w Sowlanach – składowisko Elektrociepłowni Białystok S.A. oraz w Łapach – składowisko Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego
w Łapach).

 

W roku 2004 na składowiskach odpadów komunalnych zostało łącznie zdeponowanych ponad 200 tys. ton nieczystości, na które składały się zarówno odpady pochodzące z gospodarstw domowych jak i z przemysłu. Natomiast na dwóch obiektach przeznaczonych do unieszkodliwiania odpadów przemysłowych umieszczono blisko 6 tys. ton odpadów.
 
W wyniki przeprowadzonych w latach 2001-2003 przeglądów ekologicznych składowisk ustalono, iż jedynie 13 składowisk posiada wszystkie wymagane prawem zabezpieczenia i wyposażenie niezbędne do prawidłowej i bezpiecznej dla środowiska eksploatacji.

Do niezbędnej modernizacji obejmującej w zależności od obiektu montaż wagi, budowę systemu odgazowywania, brodzika dezynfekcyjnego czy ogrodzenia wytypowano 36 składowisk.

Pozostałe składowiska zakwalifikowano jako obiekty, które należy najpóźniej do roku 2009 zamknąć i zrekultywować (w tym znalazło się 10 obiektów, które ze względu na możliwość powodowania dużego zagrożenia
dla środowiska należało zamknąć i poddać rekultywacji niezwłocznie).

 

Szczegółowe dane dotyczące składowisk odpadów w województwie podlaskim przedstawione zostały w umieszczonych poniżej tabelach opracowywanych corocznie w związku z faktem, iż zgodnie z postanowieniami Traktatu Akcesyjnego Polska jest zobowiązana do 2012 roku przedkładać Komisji Europejskiej roczne sprawozdania dotyczące stopniowego wprowadzania w życie dyrektywy w sprawie składowania odpadów oraz zgodności  z celami pośrednimi, które zostały zawarte w Traktacie Akcesyjnym.

 

Składowiska komunalne i dane dotyczace wydanych dla nich decyzji przedstawia Tabela nr 1

Informacje dotyczące wyposażenia składowisk komunalnych oraz zakresu prowadzonego monitoringu przedstawia Tabela nr 2

 

Dane dotyczące składowisk przemysłowych zebrano w Tabela nr 3

 


 

PROBLEMY Z GOSPODARKĄ ODPADAMI W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM

 

 

Do podstawowych i wymagających najpilniejszego rozwiązania problemów  należą:

 

1. Brak systemu selektywnej zbiórki i odzysku odpadów komunalnych.
Ciągle na zbyt małą skalę wprowadza się w województwie system selektywnej zbiórki odpadów, co skutkuje zbyt niskimi pozomami odzyskanych surowców wtórnych. Szacuje się, że w ciągu roku 2005 odzyskano jedynie około 2-2,5 % odpadów z całej masy odpadów komunalnych.

Niedostatecznie jest również rozwinięta sieć zakłdów zajmujących się recyklingiem i odzyskiem zebranych selektywnie odpadów. Wszystko to skutuje tym, iż na składowiska odpadów wciąż trafiają znaczne ilości odpadów, nadających się do ponownego wykorzystania oraz odpadów niebezpiecznych (np. zużytych źródeł światła, baterii).

 


2. Brak spójnego systemu zagospodarowywanie osadów ściekowych.
Jako zjawisko negatywne należy uznać nadal wysoki udział osadów deponowanych na składowiskach - ok. 68%. Jest to jeden z problemów, które należy rozwiązać w pierwszej kolejności.


3. Likwidacja „dzikich” wysypisk.
Odpady stałe gromadzone są często w miejscach przypadkowych (wyrobiska żwirowe, glinianki, lasy, nieużytki).

Wg. danych szacunkowych w województwie występuje ok. 270 takich obiektów. Należy pilnie podjąć działania w celu ich likwidacji. Ważnym problemem jest również zaśmiecanie poboczy dróg, głównie przy trasach przelotowych oraz terenów brzegowych rzek i jezior.


4. Składowanie jako główny sposób zagospodarowania odpadów.
Na terenie województwa wciąż dominują liczne niewielkie i bardzo skromnie wyposażone składowiska. Przeważająca liczba składowisk, nie spełniających wymagań ochrony środowiska, stanowi jeden z poważniejszych problemów gospodarki odpadami, nie tylko ze względu na zagrożenia, ale równie z powodu kosztów wiążących się z ich zamykaniem i rekultywacją.


5. Niewystarczająca ilość składowisk przemysłowych.
W związku z tym odpady przemysłowe trafiają na składowiska komunalne, które nie posiadają wydzielonych kwater do ich właściwego składowania. Znaczne ilości odpadów wytwarzanych w ciepłowniach komunalnych, zakładach przemysłu rolno-spożywczego oraz innych zakładach magazynuje się czasowo na terenie tych zakładów do czasu ich wykorzystania, często nie wiadomo jak długo.


6. "Wolny rynek"odbiorców odpadów.
Powszechną trudnością nowoczesnych zakładów zagospodarowania odpadów komunalnych jest pozyskanie odpadów. Najczęściej trafiają one do tanich firm i w konsekwencji na składowiska nie zawsze spełniające wymogi ochrony środowiska. Jest to zjawisko powszechne w skali kraju, stanowiące jeden z największych problemów i istotną barierę w rozwoju gospodarki odpadami.