ZIELONE WROTA

Klimat akustyczny województwa podlaskiego

Jak wynika z badań prowadzonych przez Wojewódzką Inspekcję Ochrony Środowiska na klimat akustyczny województwa podlaskiego wpływa w przeważającej mierze hałas powodowany przez komunikację drogową, w szczególności zaś duży udział w ruchu tranzytowym pojazdów ciężkich. W niewielkim stopniu tylko klimat ten pogarsza hałas przemysłowy, którego uciążliwość ma charakter lokalny, o niedużym zasięgu oddziaływania na środowisko.


Na podstawie wyników prowadzonej przez WIOŚ działalności inspekcyjno-kontrolnej można stwierdzić, iż hałas przemysłowy w województwie podlaskim stanowi zagrożenie o charakterze lokalnym, występujące głównie w dzielnicach przemysłowych większych miast.

 

Głównym źródłem uciążliwości związanej z nadmiernym hałasem na terenie województwa podlaskiego jest komunikacja drogowa.

 

Badania klimatu akustycznego wykazują rosnące przekroczenia norm na głównych ciągach komunikacyjnych Białegostoku, Łomży, Suwałk i innych miast (szczególnie na trasach tranzytowych do przejść granicznych).

Spowodowane jest to zwiększającą się liczbą pojazdów samochodowych, w tym transportowych.

Decydujący wpływ na pozamiejski klimat akustyczny województwa ma ruch tranzytowy samochodów ciężarowych.

 

W celu ograniczenia wpływu hałasu drogowego podejmowane działania w pierwszym rzędzie powinny skupić się na:

  • poprawie stanu nawierzchni dróg miejskich
  • wprowadzeniu ograniczenia prędkości pojazdów na odcinkach dróg o zniszczonej nawierzchni
  • eliminacji z ruchu pojazdów szczególnie uciążliwych oraz niesprawnych technicznie
  • stosowaniu ekranów akustycznych i wymianie stolarki okiennej
  • zachowaniu w projektach zabudowy odpowiednich odległości od ciągów komunikacyjnych i tworzenie pasów zieleni

Rozwiązaniem docelowym tego problemu powinna być budowa obwodnic miejskich, w tym szczególnie w miastach położonych na trasach międzynarodowych i krajowych prowadzących do przejść granicznych.

 

Badania klimatu akustycznego wybranych miast

(Białystok, Sejny, Kolno)


Obowiązujące wymogi prawne nakładające obowiązek oceny stanu akustycznego środowiska i obserwacji zmian w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska, spowodowały, iż Inspekcja Ochrony Środowiska prowadzi aktualnie badania poziomu hałasu w miastach i na trasach komunikacyjnych województwa podlaskiego.

 

Głównymi przesłankami wyboru miast objętych monitoringiem są ranga administracyjna miasta, wielkość, ilość mieszkańców i przebieg dróg, głównie tranzytowych.

Zgodnie z tymi założeniami badaniami objęto: Białystok, Łomżę, Suwałki, Augustów, Ełk, Sejny, Grajewo, Zamrów i Kolno. Badania prowadzono również w mniejszych miejscowościach leżących przy ruchliwych trasach komunikacyjnych tj: w Nowince, Wasilkowie, Szypliszkach, Rajgrodzie oraz na drogach pozamiejskich przebiegających przez tereny wypoczynkowe (okolice Jeziora Rajgrodzkiego) i chronione (Biebrzański Park Narodowy).


W ramach badań tzw. szczególnych uciążliwości hałasu samochodowego przeprowadzono ponadto badania w 13 miejscowościach leżących przy trasach tranzytowych województwa. Celem badań było określenie warunków panujących w bezpośrednim sąsiedztwie tras komunikacyjnych danego miasta, uzyskanie informacji o uciążliwości akustycznej analizowanych ulic.

 

Wnioski z przeprowadzonych badań:

 

I. Sejny

  1. Sejny w porze dziennej cechuje duży dyskomfort akustyczny, wahający się między dużą (zakres: 63 < LAeq <70 dB), a średnią uciążliwością (zakres: 52 < LAeq < 62 dB) w subiektywnej skali opracowanej przez Państwowy Zakład Higieny.
  2. Średnia ze zmierzonych wartości równoważnego poziomu hałasu dla całego terenu objętego badaniami, w porze dziennej (w odległości 1 m od krawężnika), wynosi 64,5 dB
  3. Największą uciążliwość w klimacie akustycznym miasta powoduje droga wojewódzka 653 - średnia wartość LAeq = 65,9 dB, co kwalifikuje tereny przylegające do niej do klasy o dużym zagrożeniu hałasem.
  4. Wartości progowe mogą być przekraczane w punkcie zlokalizowanym na ul. Konarskiego, gdzie mamy do czynienia z terenem zabudowy związanej ze stałym lub wielogodzinnym pobytem dzieci i młodzieży (wynik 65,7 dB; dopuszczalna 65 dB).
  5. Ograniczenie ruchu pojazdów ciężkich z przejścia granicznego w Ogrodnikach znacznie poprawiło komfort akustyczny w mieście (spadek wartości LAeq 3,5 - 4,4 dB).
  6. W zakresie ochrony przed hałasem podejmowane działania w pierwszym rzędzie powinny skupić się na wprowadzeniu ograniczeń prędkości pojazdów (w 2004 wprowadzono dla terenu zabudowanego 50 km/h - w porze dziennej), stosowaniu ekranów akustycznych, zwiększeniu izolacyjności akustycznej w budynkach poprzez wymianę stolarki okiennej.
  7. W porównaniu z rokiem 1994, emisja hałasu do środowiska została ograniczona administracyjnie poprzez utworzenie przejścia granicznego w Budzisku, które przejęło na siebie ruch pojazdów ciężkich, o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 t. Przejście graniczne Ogrodniki -Lazdijaj obsługuje jedynie ruch osobowy oraz towarowy (pojazdy o ciężarze całkowitym do 3,5 t z wyłączeniem ładunków niebezpiecznych i towarów wymagających kontroli weterynaryjnej i fitosanitarnej). Celowe jest rozważenie budowy obwodnicy biegnącej ze wschodu (ul. Marchlewskiego), poprzez południowe obrzeże miasta (przez ul. 1 Maja i ul. Zawadzkiego) i łączącej się na końcu z ul. Konarskiego (zachodnia strona miasta).

II. Szypliszki

  1. Szypliszki w porze dziennej cechuje duży dyskomfort akustyczny, wahający się między bardzo dużą (zakres: LAeq  > 70 dB), a średnią uciążliwością (zakres: 52 < LAeq < 62 dB) w subiektywnej skali opracowanej przez Państwowy Zakład Higieny.
  2. Średnia wartość równoważnego poziomu hałasu dla całego terenu objętego badaniami, w porze dziennej wynosiła 68,0 dB.
  3. Największą uciążliwość w klimacie akustycznym powoduje droga E8 - średnia wartość LAeq = 70,5 dB (pora dzienna), co kwalifikuje tereny przylegające do niej do klasy o bardzo dużym zagrożeniu hałasem.
  4. Wartości progowe mogą być przekraczane na całej długości ulicy Suwalskiej w porze nocnej - teren zabudowy mieszkaniowej (wynik średni 69,8 dB; dopuszczalna 67 dB).
  5. W celu ograniczenia wpływu hałasu drogowego w Szypliszkach podejmowane działania w pierwszym rzędzie powinny skupić się na wprowadzeniu ograniczeń prędkości pojazdów i jej kontroli, zwłaszcza w porze nocnej oraz zwiększeniu izolacyjności akustycznej w budynkach poprzez wymianę stolarki okiennej. Innym celowym rozwiązaniem jest rozważenie budowy obwodnicy dla tej miejscowości.

III. Kolno

  1. Główne ciągi komunikacyjne Kolna, będące trasami przelotowymi przez miasto, cechuje duży dyskomfort akustyczny wahający się pomiędzy bardzo dużą (LAeq >70 dB), a dużą (zakres LAeq od 63 do 70 dB) uciążliwością w subiektywnej skali opracowanej przez Państwowy Zakład Higieny.
  2. Największą uciążliwość w klimacie akustycznym Kolna powoduje przebiegająca przez centrum miasta droga wojewódzka nr 644 (ul. Księcia Janusza, Plac Wolności, Wojska Polskiego), gdzie średnie natężenie hałasu, wynoszące 69,8 dB w porze dnia i 64,7 dB nocą, przekraczało w dzień o prawie 10 dB, a w nocy o ok. 15 dB poziom dopuszczalny.
  3. Również wysoką uciążliwością akustyczną dla miasta cechuje się ciąg ulic prowadzących w Kolnie drogą wojewódzką nr 647 (ul. Sienkiewicza i Jana Sobieskiego). Wartość średnia LAeq wynosiła tu dla pory dziennej 66 dB, a dla pory nocnej 56,2 dB. Wielkości te przekraczają o ok. 6 dB wartości dopuszczalne.
  4. W Kolnie nie stwierdzono przekroczenia wartości progowych hałasu, których przekroczenie powoduje zaliczenie obszaru do kategorii terenu zagrożonego hałasem i wymaga podjęcia przedsięwzięć ochronnych w pierwszej kolejności.
  5. Stwierdzona w Kolnie duża uciążliwość akustyczna głównych ulic wymaga podjęcia działań prowadzących do ograniczania hałasu komunikacyjnego poprzez: skierowanie całego ruchu tranzytowego poza granice miasta, poprawę stanu nawierzchni dróg miejskich, wprowadzenie ograniczenia prędkości pojazdów na odcinkach dróg o zniszczonej nawierzchni, eliminację z ruchu pojazdów szczególnie uciążliwych oraz niesprawnych technicznie, stosowanie zabezpieczeń przeciwhałasowych (ekranów akustycznych, wymianę stolarki okiennej), zachowanie w projektach zabudowy odpowiednich odległości od ciągów komunikacyjnych i tworzenie pasów zieleni.

IV. Białystok


Klimat akustyczny miasta Białegostoku jest niezadowalający. Do najbardziej uciążliwych źródeł hałasu w środowisku należy komunikacja drogowa. Poziom hałasu na głównych ulicach miasta i na trasach wylotowych z miasta osiąga wartości powyżej 70 dB na linii zabudowy mieszkaniowej.
Największy ruch samochodowy występuje na następujących ulicach: Gen. F. Kleeberga, Gen. S. Maczka, Gen. W. Andersa, Wysockiego, Wasilkowskiej, W. Raginisa, Towarowej, Piastowskiej, Baranowickiej, Ks. S. Suchowolca, K. Ciołkowskiego, A. Mickiewicza, Al. J. Piłsudskiego, Al. Jana Pawła II, Konstytucji 3 Maja, Gen. Z. Berlinga, Produkcyjnej, Dziesięciny, Antoniuk Fabryczny, Antoniukowskiej, H. Dąbrowskiego, Lipowej, J.K. Branickiego, Al. Solidarności.


W związku z rozwojem infrastruktury miasta, szybkim wzrostem liczby pojazdów, przy jednoczesnym opóźnieniu w rozbudowie i modernizacji układów komunikacyjnych miasta, hałas komunikacyjny staje się głównym czynnikiem degradującym środowisko. Jego skutki odczuwane są przez coraz większą liczbę mieszkańców. Przeprowadzone w Białymstoku, już w latach 1976 i 1985-86 przez Ośrodek Badań i Kontroli środowiska, badania hałasu komunikacyjnego na terenia miasta i opracowane (wg ówczesnych wytycznych), mapy akustyczne, pozwoliły na ogólną ocenę emisji hałasu pochodzącego ze źródeł, którymi były ulice miejskie. Z badań powyższych wynikało iż w szczególny sposób na hałas narażeni są mieszkańcy głównych ulic miasta tj. Al. Piłsudskiego, ul. Lipowej, Zwycięstwa, Sienkiewicza.

 

Głównymi czynnikami, mającymi wpływ na poziom emisji hałasu komunikacyjnego w Białymstoku, są:
• natężenie ruchu i udział pojazdów transportu ciężkiego (samochody ciężarowe, autobusy) w strumieniu pojazdów
• stan techniczny pojazdów,
• rodzaj nawierzchni dróg, których zły stan powoduje dodatkowe wstrząsy oraz zmniejsza płynność poruszających się pojazdów,
• organizacja ruchu drogowego.

 

Pomiary hałasu oraz natężenie ruchu komunikacyjnego na terenie miasta wskazują, iż ze wzrostem ilości pojazdów i rozbudową sieci drogowej zwiększa się obszar zagrożenia środowiska hałasem drogowym. Wyniki badań w punktach kontrolnych wykazują rosnące z roku na rok wielkości przekroczenia dopuszczalnych norm. Problem zmniejszenia uciążliwości hałasowej związanej z komunikacją znalazł swoje odzwierciedlenie w „Programie ochrony środowiska dla miasta Białegostoku”, w którym cel określony jako: zmniejszenie skali narażenia mieszkańców miasta na ponadnormatywny poziom hałasu emitowanego przez środki transportu, jest zdefiniowany jako cel długookresowy do 2015 roku.
Zadania pozainwestycyjne w dziedzinie ochrony przed hałasem dotyczyć będą przede wszystkim sporządzenia programu ochrony przed hałasem (zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska).

Program dla Białegostoku (będącego aglomeracją powyżej 250 tys. mieszkańców), powinien być opracowany w terminie do 2008 roku. Wstępem do programu jest mapa akustyczna. Za przygotowanie mapy i programu naprawczego dla miasta Białegostoku odpowiedzialny jest Prezydent Miasta. W programie ochrony przed hałasem wskazane będą m.in.: podstawowe kierunki i zakres niezbędnych działań do przywrócenia dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku wraz z terminami realizacji poszczególnych zadań.