ZIELONE WROTA

Polski Orient

Rzecz unikatowa w skali całego kraju: na Podlasiu odnajdziecie Państwo niezwykłą mieszankę tradycji i religii, w tym ślady szczególnie ciekawej kulturowo społeczności polskich Tatarów. W dwóch tatarskich wioskach, Bohonikach i Kruszynianach, istnieją jedyne drewniane meczety w Polsce, pochodzące z XVIII i XIX w. Świątynie te oraz znajdujące się w wioskach cmentarze muzułmańskie (mizary), są duchowymi i kulturalnymi centrami odradzającej się w ostatnim czasie "Tatarszczyzny".


 

Przez obie miejscowości (oraz kilka innych, związanych z tatarskim osadnictwem) prowadzi Szlak Tatarski, dzięki któremu można poznać historię i kulturę tej społeczności, także w najbardziej namacalny sposób - bo przez podniebienie. Odwiedzający Kruszyniany i Bohoniki mają okazję skosztować tatarskich potraw, przygotowywanych według dawnych tradycji kulinarnych, noszących orientalnie brzmiące nazwy jak: pierekaczewnik, trybuszok, kibiny, pieremiacze.

 

Kruszyniany to wieś, która powstała w I poł. XVI w. w ramach przeprowadzonej przez królową Bonę tzw. "pomiary włócznej". W 1679 r. została ona nadana przez króla Jana III Sobieskiego rotmistrzowi chorągwi tatarskiej Samuelowi Murzie-Krzeczowskiemu jako rekompensatę za zaległy żołd. Obecny meczet pochodzi prawdopodobnie z II poł. XVIII w. Prowadzą do niego dwa wejścia: jedno do sali męskiej z mihrabem (wnęką skierowaną ku Mekce), mimbarem (rodzajem kazalnicy) i galeryjką oraz drugie - do babińca, czyli sali modlitw kobiet.

Przy wejściu do meczetu wszyscy muszą zdjąć obuwie.

W kruszyniańskim meczecie odwiedzających oprowadza Dżemil Gembicki.

Mizar znajduje się ok. 100 m od meczetu w lesie. Najstarszy dotychczas odnaleziony kamień nagrobny pochodzi z 1744 r.

W Kruszynianach można obejrzeć także stary cmentarz prawosławny na wzgórzu, w środku którego stoi odbudowana po pożarze w 1983 r. cerkiew p.w. św. Anny (styl nowoczesny)

www.kruszyniany.pl

 

Bohoniki - wieś nadana w 1679 r. przez króla Sobieskiego żołnierzom z oddziałów Bogdana Kieńskiego, Gazy Sieleckiego i rotmistrza Olejowskiego. Świątynia pochodzi z drugiej połowy XIX w. Ma formę niemal kwadratowej budowli z czterospadowym dachem z jednym minaretem sygnaturkowym. Budowa meczetu wewnątrz jest prawie identyczna z meczetem w Kruszynianach. Ściany zdobią w obu "muhiry" - oprawione w ramy napisy arabskie, wyszywane na ozdobnych materiałach wersety z Koranu.

Po meczecie oprowadza pani Eugenia Radkiewicz, mieszkająca w domu naprzeciwko meczetu.

Mizar znajduje się na końcu wsi po lewej stronie - na wzgórzu porośniętym lasem.

 

 

Miejscowości te ożywają podczas świąt muzułmańskich, tzw. bajramów. Zjeżdżają sie do nich wtedy wierni z całej Polski, tak, że w meczetach brakuje niekiedy miejsca. Święta są przyczynkiem do integrowania się społeczności Tatarów w Polsce.

 

 

Mimbar, czyli rodzaj kazalnicy

Mizar w Kruszynianach