ZIELONE WROTA

Kurpiowska sztuka i twórczość ludowa

Sztuka i twórczość ludowa Kurpiów przejawia się przede wszystkim w budownictwie, rzeźbie, zdobnictwie, wycinankarstwie oraz tkactwie.


Rzeźby kurpiowskie stanowią dwie grupy:
kulturowo – religijne (figury św. Jana Nepomucena – Nepomuki, które miały strzec przed plagami powodzi а gdy zachodziła potrzebna przynosić deszcz oraz tzw. pasje – rzeźby przedstawiające ukrzyżowanego Chrystusa)
magiczno – gospodarcze (rzeźby z ciasta chlebowego, przedstawiające zwierzęta domowe i hodowlane tzw. byśki – koniki, krówki, itp. oraz zwierzęta żyjące w lasach – jelonki, zające, małe kręgi z postacią wyobrażającą gospodarza, gospodynię czy też pasterza otoczonego figurkami ptactwa domowego tzw. „nowe latko”)


Wycinanki papierowe pojawiają się na Kurpiowszczyźnie w drugiej połowie XIX wieku. Wykształciły się dwa typy wycinanek: gwiazdy oraz leluje.


Pisanki znane są w Polsce od czasów wczesnego średniowiecza.  Na Kurpiowszczyźnie do początków XX wieku pisanki sporządzano specjalnie dla chrześniaków, a  towarzyszyła temu intencja życzenia szczęścia i pomyślności. Przy tworzeniu pisanek stosuje się dwie techniki. Pierwsza polega na pisaniu woskiem, a następnie na zanurzaniu jaj w płynnym roztworze barwnika, w dalszej kolejności usuwaniu wosku, który miał osłonić partie zachowujące naturalną barwę skorupy. Druga technika polega najpierw na barwieniu jaj, aby potem można było wyskrobać nożem igłą lub szkłem na ich powierzchni odpowiednie kompozycje.


Wśród innych rodzajów kurpiowskiej twórczości ludowej na uwagę zasługuje tkactwo i plecionkarstwo. Kurpiowskie wyroby tkackie charakteryzują się kraciastą kompozycją dwubarwną zazwyczaj czerwono – zieloną. Tworzone są dywany, tkaniny wełniane lub lniano – bawełniane, chodniki podłogowe, szmaciaki. Rozwojowi plecionkarstwa z korzeni, wikliny oraz słomy sprzyja łatwy dostęp do surowca ze względu na lasy i rzeki. Powstają kosze, miarki, koszałki  na produkty sypkie.