ZIELONE WROTA

Związek Gmin Puszczy Knyszyńskiej Dorzecza Rzeki Supraśl

Biuro Związku Gmin Puszczy Knyszyńskiej Dorzecza Rzeki Supraśl, ul. Piłsudskiego 58, 16-030 Supraśl, tel. 085 71 83 165 wew. 205, fax. 085 71 31 500, e- mail: zwiazekgmin@suprasl.pl


   Związek Gmin Puszczy Knyszyńskiej Dorzecza Rzeki Supraśl powstał w 2000 roku z inicjatywy burmistrzów i wójtów zainteresowanych gmin. Obecnie jego członkami są gminy: Supraśl, Krynki, Gródek, Dobrzyniewo Duże.

   Działania Związku skupiają się przede wszystkim na kreowaniu pozytywnego wizerunku obszaru Związku Gmin Puszczy Knyszyńskiej, promocji turystyki oraz budowaniu społeczeństwa informacyjnego.

 

   Wizją równoważonego rozwoju Związku Gmin Puszczy Knyszyńskiej Dorzecza Rzeki Supraśl jest obszar atrakcyjny turystycznie, wyróżniający się wysoką jakością życia jego mieszkańców, na którą składa się czyste środowisko przyrodnicze, doskonałe wyposażenie w elementy infrastruktury technicznej i społecznej oraz nieograniczone możliwości zdobywania wiedzy i wykorzystywanie jej na szerokim rynku pracy.

 

Misją Związku Gmin Puszczy Knyszyńskiej Dorzecza Rzeki Supraśl jest dążenie do podniesienia poziomu jakości życia jego mieszkańców przez umiejętne i harmonijne rozwijanie sfery gospodarczej, społecznej i środowiskowej oraz turystyki, czemu będzie służyć usprawnienie systemu zarządzania w ramach Związku Gmin.

 

Charakterystyka poszczególnych gmin:

 

1. Gmina Krynki
   Gmina Krynki położona jest w powiecie sokólskim, we wschodniej części województwa podlaskiego nad rzeką Krynką, będącą lewym dopływem Świsłoczy. Leży w obszarze Parku Krajobrazowego Puszczy Knyszyńskiej i obszarze chronionym „Wzgórz Sokólskich”, ponadto gmina Krynki należy do obszaru „Zielone Płuca Polski”. Okolice należą do atrakcyjnych krajobrazowo, o czym stanowi lekko pofałdowany lesisty teren i piękna, nieskażona piętnem cywilizacji, przyroda. Na każdym kroku spotyka się tu ślady współżycia różnych ludów, wyznawców wielu religii. Kościoły, cerkwie, synagogi i meczet tworzą niepowtarzalny klimat w dzisiejszej Polsce. Gmina posiada doskonałe warunki do wypoczynku i turystyki. Basen pływacki i zalew 3,5 ha w Krynkach, zalew w Kruszynianach 18,5 ha lustra wody, wytyczone szlaki turystyczne piesze i rowerowe, ścieżki edukacji ekologicznej, wieża widokowa.

   Gmina w ostatnich latach poniosła olbrzymi wysiłek na rzecz ochrony przyrody. Wybudowano oczyszczalnię ścieków i skanalizowano całkowicie Krynki, zmodernizowano 3 stacje uzdatniania wody i rozbudowano wodociągi, wymieniono w całej gminie oświetlenie uliczne na energooszczędne, obiekty użyteczności publicznej opalane są biomasą, zorganizowano i wdrożono selektywną zbiórkę odpadów, prowadzi się edukację ekologiczną. Za te działania gmina była wielokrotnie nagradzana nagrodami prezesa NFOŚiGW, w konkursie „Nasza Gmina w Europie”, za modernizację oświetlenia ulicznego, w VII edycji Konkursu Ministra Środowiska w 2003 r. została nagrodzona najważniejszym laurem ekologicznym – została „Liderem Polskiej Ekologii”, w 2004 r. oraz w 2005 r. gminie Krynki przyznano tytuł i certyfikat „Gminy Fair Play” – gminie przyjaznej inwestorom.

Zalew w Kruszynianach

 

2. Gródek

    To największa obszarowo gmina w powiecie białostockim (430,6 km2). Położona na wschód od Białegostoku. Wyróżniają ją malownicze krajobrazy, ukryte wśród lasów niewielkie wioski i nieskażona przyroda.
    Gmina Gródek to tereny unikatowe pod względem przyrodniczym. W 60% to puszczańskie ostępy leśne, stanowiące głównie Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej im. Prof. Sławińskiego oraz jego otulinę. To malownicze doliny wijących się wśród lasów rzek i strumieni. To rozległy obszar torfowisk, mokradeł i łąk podmokłych na południe od Gródka. To liczne źródła, młaki i źródliska. Tu gniazdują liczne gatunki ptaków wodno-błotnych, ptaki drapieżne (orzeł bielik, orlik) oraz objęte ścisłym reżimem ochronnym (np.: orlik krzykliwy i bocian czarny). Tu swoją ostoję znalazło wiele gatunków zwierząt łownych oraz podlegających ochronie (bobry, wilki, rysie, żubry w Uroczysku Chomontowszczyzna). Tu znajdują się cenne rezerwaty przyrody: „Rabinówka”, „Jezioro Wiejki”, „Las Cieliczański” i „Chomontowszczyzna”.
    Tu życzliwi mieszkańcy i prężnie funkcjonujący samorząd znają rolę i wagę rozwoju turystyki. Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Gródeckiej, zainicjowane m.in. przez znanego artystę-malarza prof. Leona Tarasewicza, skupia w swoich szeregach osoby, którym nieobojętny jest los Gminy.
    Na podkreślenie zasługują walory krajobrazowe niewielkich historycznych wsi, nierzadko z ciekawymi zabytkami architektonicznymi, kapliczkami i zdobionymi krzyżami przydrożnymi. Osoby preferujące turystykę pieszą lub rowerową mogą skorzystać z kilkunastu znakowanych szlaków turystycznych o łącznej długości około 200 km. Amatorzy spływów kajakowych mogą wybrać też szlaki kajakowe przebiegające rzeką Supraśl i rzeką Płoska.
Niewątpliwie jedną z największych atrakcji turystycznych gminy jest nowo wybudowany zbiornik wodny we wsi Zarzeczany, leżący w bezpośrednim sąsiedztwie Gródka.
    Obecnie Lokalny Samorząd inwestuje w rozwój kanalizacji sanitarnej i deszczowej oraz w modernizację infrastruktury drogowej Gminy. Duże środki lokuje się też w inwestycje związane z ochroną środowiska.
Gmina Gródek otrzymała certyfikat „Przejrzysta Gmina”, nadany przez Urząd Gminy Gródek.

Do walorów kulturowych Gminy należałoby zaliczyć m.in.:
• Liczne zabytkowe i ciekawe obiekty drewnianego budownictwa wiejskiego,
• Cerkiew cmentarna prawosławna w Gródku p.w. Matki Boskiej Opiekuńczej - ulokowana na parafialnym cmentarzu prawosławnym w Gródku, wzniesiona w połowie XIX wieku,
• Kościół rzymskokatolicki, parafialny p.w. Najświętszego Serca Jezusowego w Gródku. - wzniesiony w 1936 roku,
• Kaplica dworna w Królowym Moście, rzymskokatolicka, p.w. Św. Anny, wzniesiona w połowie XIX wieku,
• „Góra Zamkowa” w Gródku, gdzie odkryto grodzisko późnośredniowieczne oraz ślady osadnictwa nowożytnego,
• Pomnik oraz głaz upamiętniający pomordowanych przez hitlerowców mieszkańców wsi Popówka.

3. Supraśl

    Obecnie Supraśl pełni funkcję stolicy gminy i jest jednocześnie największą jednostką osadniczą w odległości 15 km od Białegostoku. Położony w sercu Puszczy Knyszyńskiej, na obszarze Zielonych Płuc Polski, od lat znany jest jako turystyczne miasteczko o artystycznym klimacie. Tu mieszczą się nie tylko najważniejsze jednostki organizacyjne gminy, ale również placówki oświatowe i kulturalne. Tu siedzibę ma znany na całym świecie Teatr Wierszalin. W Supraślu, co roku na przełomie maja i czerwca, odbywają się Spotkania z Naturą i Sztuką UROCZYSKO  i jedyne Mistrzostwa Świata w Pieczeniu Babki i Kiszki Ziemniaczanej, a w okresie wakacyjnym mają miejsce liczne imprezy promujące kulturę i aktywny wypoczynek.

    W okolicach Supraśla, na terenie wspaniałej Puszczy Knyszyńskiej,krzyżują się liczne szlaki turystyczne: piesze, rowerowe, konne ikajakowe. Wiodą przez pełne jagód, poziomek i grzybów zakątki puszczy,gdzie króluje Żubr, słychać śpiew ptaków, a nieskażona przyrodachroniona jest w rezerwatach Parku Krajobrazowego Puszczy Knyszyńskiej.Atrakcją tego terenu Arboretum w Kopnej Górze oraz malownicze rzekiSupraśl i jej prawy dopływ rzeka Sokołda. Przybrzeżne łąki pozwalająznaleźć ciekawe miejsce do biwakowania i obcowania z przyrodą. Rajdyrowerowe i piesze, spływy kajakowe, jazda konna, przejażdżki bryczką, azimą kuligi, kończące się zabawą biesiadną przy wyśmienitej kuchniregionalnej, to tylko niektóre atrakcje oferowane gościom przezspołeczność lokalną. W białej aurze krajobrazu pofałdowany teren okolicSupraśla, stwarza dogodne warunki do uprawiania sportów zimowych,zwłaszcza narciarstwa biegowego.

    Supraśl słynie z dobrego klimatu i wspaniałego krajobrazu, którym można zachwycać się bez względu na porę roku. Pionierem tradycji uzdrowiskowych był dr Józefa Lewitto - założyciel sanatorium. Jego dzieło kontynuował prof. Witold Sławiński – badacz puszczy i odkrywca złóż leczniczych borowin, który stał się prekursorem starań miasta o status uzdrowiska. On również zostawił uczniów, którzy realizowali jego dzieło. W roku 1992 przystąpiono do realizacji szeregu zadań inwestycyjnych w tym m.in. kanalizacji, gazyfikacji i telefonizacji miasta. Uwieńczeniem wieloletnich starań było włączenie Supraśla do elitarnej grupy miejscowości uzdrowiskowych w 2002 roku.
„Supraśl leży w najchłodniejszym w Polsce (poza górami) regionie bioklimatycznym. Występują tu dobre warunki solarne, sprzyjające prowadzeniu zabiegów helioterapeutycznych w okresie letnim. Stosunkowo gruba i długo zalegająca pokrywa śnieżna ma nie tylko znacznie klimatoterapeutyczne, ale sprzyja także uprawianiu nizinnej turystyki narciarskiej. Okres pogody korzystnej dla klimatoterapii trwa średnio od maja do września, a szczególnie dodatnio wyróżnia się koniec wiosny i początek lata. Na podkreślenie zasługują kształtujące się znacznie poniżej przyjętych w Polsce norm sanitarnych zanieczyszczenia gazowe i pyłowe.” 
Kolejnym atutem Uzdrowiska Supraśl są określane jako jedne z najlepszych pokładów w Polsce, przebadane złoża borowin. Na dzień dzisiejszy nie są one jeszcze eksploatowane, jednak ze względu na wspaniałe właściwości lecznicze mogą tylko zachęcać przyszłych inwestorów do podjęcia działań w tym zakresie.
Walory uzdrowiskowe Supraśla sprzyjają leczeniu chorób kardiologicznych i nadciśnienia, otyłości, w tym osób obciążonych chorobami układu endokrynnego oraz chorób cywilizacyjnych: bezsenności, lekkich depresji, przemęczenia, syndromu zmęczenia, nerwic, andropauzy i menopauzy. Warto też przyjechać do działającego w Supraślu Centrum Rehabilitacji i Odnowy Biologicznej ”reMed” z profesjonalnymi urządzaniem medycznymi do magnetoterapii i światłoterapii oraz pierwszą w Polsce naturalną komorą inhalacyjną „Tężnia” do wspomagania leczenia górnych dróg oddechowych na bazie wysoko jodowanej solanki z Ciechocinka oraz soli z Morza Czarnego.

Wśród najcenniejszych walorów kulturowych Supraśla można wyróżnić m.in.:
• Cerkiew obronna p.w. ZNMP w stylu (1503-1511) wraz z Bramą - dzwonnicą, z 1752r.,
• Pałac Buchholzów, z klasycznym portykiem balkonowym, wieżyczkami, secesyjnymi dekoracjami – dziś siedziba Liceum Plastycznego, które wykształciło wielu znakomitych artystów, wśród nich można wyróżnić Leona Tarasewicza, Andrzeja Dworakowskiego, a także Agnieszkę Maciąg.

 

Pałac Bucholtzów

 

• Biały Dworek, obecnie siedziba Dyrekcji Parku Krajobrazowego Puszczy Knyszyńskiej im. prof. Witolda Sławińskiego
• Kościół p.w. Świętej Trójcy (1861-1863),
• Kaplice grobowe: Zachertów z 1885 r. i Buchholzów z 1904 r. - perła architektury neogotyckiej,
• Obiekt zabytkowej kuźni z XIX w. na terenie Ośrodka Jeździeckiego przy ul. Białostockiej.

4. Dobrzyniewo Duże

    Gmina Dobrzyniewo Duże zlokalizowana jest w centralnej części województwa podlaskiego, w powiecie białostockim. Do atutów Gminy należy jej położenie w obszarze aglomeracji białostockiej, a jednocześnie na bardzo ciekawym przyrodniczo terenie otuliny Puszczy Knyszyńskiej oraz dorzecza Narwi z jej dopływami: rzekami Supraśl i Biała. Prawnie chronionymi obszarami są: rezerwat „Kulikówka” utworzony w celu zachowania fragmentu doliny strumienia Kulikówka, rezerwat „ Krzemianka” położony w zachodniej części Parku Krajobrazowego Puszczy Knyszyńskiej.    
    Naturalne uwarunkowania tego obszaru, w niewielkim stopniu przekształconego działalnością człowieka sprzyjają rozwojowi turystyki, agroturystyki, rekreacji, dzięki którym możliwe jest rozwijanie łowiectwa, zbieractwa pożytków leśnych, a także uprawiania pieszych, konnych i rowerowych wędrówek. Istnienie obszarów chronionych, naturalnych cieków wodnych, zabytków, wielu ciekawych miejsc- przesądza o atrakcyjności turystycznej tych terenów. Korzystne warunki sprzyjają także rozwojowi różnych form osadnictwa, zabudowy, rolnictwa, w tym ekologicznego. W celu ochrony bogactwa walorów naturalnych Gminy, kierując się zasadą jej zrównoważonego rozwoju, samorząd podejmuje na swoim terenie liczne działania proekologiczne, w tym porządkujące i racjonalizujące gospodarkę odpadami oraz gospodarkę wodno-ściekową.
     Gmina opracowała studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Rozwiązania, które zostały przyjęte przesądzą o kierunkach i możliwościach rozwojowych Gminy. Istotą zakładanych zmian jest przeznaczenie jak największych obszarów posiadających obecnie funkcję rolną – pod budownictwo mieszkaniowe, usługowo – handlowe, przemysłowe. Planowana na najbliższe lata budowa dwóch tras szybkiego ruchu z dużym węzłem komunikacyjnym w Dobrzyniewie Dużym stworzy możliwość inwestowania w rozwój infrastruktury związanej z ich funkcjonowaniem. Otwiera się, więc wiele nowych możliwości i szans dla ludzi przedsiębiorczych.


Na obszarze Gminy znajduje się wiele obiektów o walorach historyczno- kulturowych, w tym wpisanych do rejestru zabytków, m.in.:
• Kościół parafialny rzymskokatolicki pw. Zwiastowania NMP w Dobrzyniewie Kościelnym, wzniesiony w stylu neogotyckim w latach 1905-1910,
• Cerkiew parafialna pw. Podwyższenia Krzyża Świętego z 1875r. orazdrewniana kaplica cmentarna prawosławna pw. Michała Archanioła z lat1893-1895 we wsi Fast,
• Kaplica z 1863r. murowano-drewniana wraz z ogrodzeniem, rozbudowana w 1905r.
 
Na  terenie  gminy  znajduje  się  również  bardzo  wiele  obiektów  o  walorach  historyczno – kulturowych,  nie  objętych  decyzją  konserwatorską, jednakże  ujętych  w  wykazie  zabytków. Są  to  głównie  budynki  z I-ej  połowy  XX  wieku,  w  liczbie  ok.  100  obiektów,  nieczynne  cmentarze oraz stanowiska archeologiczne.

Występują 52 stanowiska archeologiczne, z tego obiektami  wpisanymi  do  rejestru  zabytków  archeologicznych  są :
• Kopalnia  krzemienia  w  rezerwacie  „Krzemianka” – jedno  z  najcenniejszych  stanowisk  w  województwie,
• Stanowisko archeologiczne – osada z epoki kamienia – brązu, we wsi Rybaki.
  
Miejsca pamięci :
• Obelisk w Jaworówce ufundowany  ku  czci  rozstrzelanych  17.08.1863 r. mieszkańców  wsi  Jaworówka   na  Białej  Górze,
• Cmentarz ewangelicki w  Ogrodnikach z ok. poł. XIXw. ( nieczynny ),

• Cmentarz we wsi Fasty Kolonia ( Nowosiółki ), gdzie  znajduje  się zbiorowa  mogiła  i  pomnik   upamiętniający masowo  mordowanych  w  1943 r. przywódców  ruchu  ludowego  na  Białostocczyźnie.